مسواك بين علم و ايمان

نوشته: أحمد حسين خليل حسن- دانشگاه الأزهر
مترجم: اسحاق رسولی
تلخیص و تصرف: داکتر غلام رسول شفیق

اشاره:

اين نوشته در اصل يك پايان نامه ي ماستري بوده است كه در ارتباط مزايا و اهميت استفاده از مسواك نگاشته شده است.
اينك چكيده ي آن براي شما عزيزان پيشكش مي شود.
همان طور که قرآن، آيات، معاني و احكامش معجزه است، سنت نبوي نیز معجزاتی فراوان دارد که هر کس به اين سنن تمسک جوید، خوشبختی دنیا و آخرت نصیبش خواهد شد.
رسول الله صلى الله عليه وسلم فرموده اند: »تركت فيكم ما إن تمسكتم به لن تضلوا بعدى أبدا كتاب الله و سنتي« (موطا؛ امام مالك:)
(در ميان شما دو چيز را گذاشتم، كه اگر به آن ها تمسك جوييد، هرگز گمراه نخواهيد شد و آن دو چيز؛ كتاب خدا (قرآن مجيد) و سنت من است).

مسواك بين سنت نبوي و طب:

رسول الله صلى الله عليه وسلم می فرمایند: »السِّواكُ مَطهَرَةُ لِلفَمِ مَرضَاةُ لِلرَّبِّ«
(مسواک زدن، دهان را پاک و پروردگار را راضی می نماید.)

حكم مسواك:

رسول الله صلى الله عليه وسلم می فرمایند: »لولا أن أشُقَّ عَلَى اُمَّتِي لَأمَرتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِندَ كُلِّ وُضُوء‍«
(اگر بر امت من سخت نبود حتماً به آن ها دستور می دادم که در هر نوبت وضو مسواک بزنند«.
از نظر علماء مسواك زدن، هنگام وضوء و نماز، به قول راجح مستحب است.
چوبي كه جهت مسواك به كار مي رود، از گياه اراك به دست مي آيد. ألياف چوب اراك براساس نظامی دقيق در کنار یکدیگر مرتب شده اند و به صورت یک مدل یک پارچه (شبیه پیوندهای موجود در میوه ي ليمو، که هر بند آن دارای ده ها ليف کوچک است) و در کنار هم كامل ترین وسيله ي طبيعي برای دفع خطر قریب الوقوع بر دندان ها را تشکیل می دهند.

مكانيزم پوسیده گی دندان:

در دهان ما تعدادی موجودات حیرت انگیز کوچک به نام »گروه ميكروب های دهانی« وجود دارند كه در بقايای مواد قندی غذاهايي که بين دندان ها باقی می ماند؛ رشد و تكثر نموده، یک لایه ي معروف به »پلاک دندانی« ایجاد می كند. این پلاک با رنگ متمایل به سفید و یا بدون داشتن رنگ از حدود 300 میليون ميكروب و سلول در هر میلی گرم تشکیل شده است. میکروب های مذکور با توليد اسید قسمت محکم سطحی یعنی مينای دندان ها را ذوب نموده و به تدريج سبب پوسيده گي دندان مي گردد، تا جایی که تخریب دندان به ریشه آن می رسد. بدون پلاک پوسیده گی صورت نمی گیرد، کسی که می خواهد دچار پوسیده گی دندان نشود باید با پلاک مبارزه کرده و آن را از بین ببرد. مناسب ترین وسیله ي دور ساختن پلاک های مذکور استفاده از مسواک است.
ثابت شده است که پلاک دندانی علاوه بر تخریب دندان، خطر انسداد عروق (رگ هاي) قلبی و مغزی و زخم معده را نيز افزايش مي دهد.

تركيب كیميايي چوب اراک:

1. تحقیقات اخیر بر این نکته تأکید دارد که مسواک تازه از چوب اراک حاوی مقدار زیادی ماده تیز مزه است، این ماده ضد عفونی کننده و پاک کننده و باعث جلوگیری از خون ریزی بیره و تقويت آن می شود.
2. تحقیقات؛ وجود ماده ای تیز به نام »سنجرين« با بوی تند و مزه ای تیز در مسواک را اثبات نموده است، این ماده به کشتن باکتری ها کمک می کند.
3. گروپ های کلوراید و سیلیکان موجود در چوب اراک باعث سفیدی دندان ها می شود، این مواد چسبناک مينای دندان را می پوشاند و از پوسیده گی دندان-ها جلوگیری می کند.
4. سیلفایوریا، سودیم بای کاربونیت و میتایل امین چوب اراک باعث بهبود زخم های بیره و رشد سالم آن گردیده، همچنان خواص ضد تورم دارد.
5. در چوب اراک مقدار زیادی عنصر فلورین وجود دارد. این ماده خواص ضد پوسیده گی دندان دارد.
6. ماده ي معروف به »سيليس« به نسبت 4% در چوب اراک یافت می شود، این ماده لایه ي پلاک را از سطح دندان ها دور می سازد.
7. موجودیت انيسيك اسید موجود در چوب مسواک به دفع خلط از سینه کمک می کند.
برتری مسواک بر برس و خمیر دندان:
سنت مسواک شامل دو بخش است، مقصد سنت، که نظافت دهن و دندان می باشد و ابزار سنت که چوب مسواک است. اگرچه با برس و خمیر دندان نیز یک بخش سنت اداء می شود و اگر به نیت التزام به نظافت که جزء ایمان است، استفاده گردد، در حد خود ثواب دارد، اما مسواک چوبی علاوه بر ادای کامل این سنت، فواید صحی فراوانی برای آن ثابت شده است؛ بناءً نسبت بر برس و خمیر دندان برتری دارد، از جمله:
1. بنا به اظهار جمعیت داكتران دندان آمریکا (A.D.A) مسواک پلاستيكي، به دلیل عدم قدرت نفوذ آن بر لایه ي مخاط دهانی (ماده ي بزاق)، بر فعالیت باکتری ها تأثیری ندارد و فقط آن ها را می پوشاند ولي همان تکه ي مسواك چوبی، به دلیل داشتن خاصيت کشش و انجذاب قادر به کشتن باکتری ها می باشد. در ادامه ي گزارش مذكور آمده است كه بعد از 14 روز استفاده از مسواک پلاستیکی، باکتری ها بر روی آن رشد می کنند.
حقیقت همین است که غير مسلمانان هم به آن اعتراف کرده اند.
2. الیاف چوب مسواک در صورتی که به ملایمت استفاده شود، بالای بیره ها کدام ضرری نداشته، بلکه سبب حفظ سلامتی آن می گردد؛ در حالیکه رشته-های پلاستیکی برس دندان در صورت استفاده ي زياد، بيره ها را تخریش می کند.
3. مسواک چوبی قابلیت استفاده ي مکرر در روز (در هنگام وضو، قبل و بعد از خواب و بعد از غذاخوردن) را دارد، بدین ترتیب فرصتی برای رشد باکتری ها باقی نمی ماند.
4. به طور کلینیکی ثابت شده است که مواد میکروب کُش چوب مسواک مانع گلو درد چرکی (تانسیلیت باکتریایی) می گردد.
5. به صورت عمومی در عرصه ي صحت در سطح جامعه، مسواک چوبی به دلیل ارزان بودن نسبت به برس دندان، برای تمام اقشار جامعه قابل استفاده می باشد.
مسواک زدن روش نظافت دهان و دندان نزد نبي اکرم صلى الله عليه وسلم بود و روش پیامبر صلى الله عليه وسلم؛ بهترین روش برای زنده گی است.
نبي اکرم صلى الله عليه وسلم تا زمان وفات به این کار پایبند بودند. از ام المومنين حضرت عايشه  صديقه روایت شده که پيامبر صلى الله عليه وسلم در هنگام وفات، امت را به مسواک زدن وصیت فرمود:
لَقَدْ جَاْءَكُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ أَنفُسِكُمْ عَزِيْزٌ عَلَيْهِ مَاْ عَنِتُّمْ حَرِيْصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِيْنَ رَءُوْفٌ رَحِيْمٌ(توبه/128)
»بي گمان پيغمبري از خود شما (انسان ها) به سوي تان آمده است. هرگونه درد و رنج و بلا و مصيبتي كه به شما برسد، بر او سخت و گران مي‌آيد. به شما عشق مي‌ورزد و اصرار به هدايت شما دارد، و نسبت به مؤمنان داراي محبّت و لطف فراوان و بسيار مهربان است«.
اسلام قانون زنده گی است برای انسان، در تمام عصرها تا بر پایی قیامت. الله متعال مي فرمايد:
سَنُرِيْهِمْ آيَاْتِنَاْ فِيْ الْآفَاْقِ وَفِيْ أَنفُسِهِمْ حَتَّىْ يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ(فصلت/53)
»به زودی نشانه های مان، که در آفاق و درون خوشان است، را به آن ها نشان خواهیم داد تا برای آن ها روشن شود که (الله و نشانه های او) حقیقت است«.
———————————————————————-
با تشكر از ماهنامه معرفت- نشريه زون غرب جمعيت اصلاح