منبع: اسلام انلاين

ترجمه: محمد اکبر موحد

مفتي:  گروهي از علماء

سوال: آيا پرداخت زكات به موْسسات نشراتى اسلامى جواز دارد؟

جواب*: بدون شك نهاد هاى نشراتى رول بس مهمى را در جامعه بازى مكينند طوريكه بعضى ازين نهاد ها در بخش خدمات مصروف اند برخى ديگر در امور فرهنگى موْسسات نشرات اسلامى نيز درين عرصه مصروف خدمت گذارى مى باشند، يقيناً اين نهاد ها به كمك مادى نياز دارند تانقش خود را در جامعه اداء كنند.

مشكل ادامهء فعاليت اين موْسسات از يكطرف و از سوى ديگر چون اكثر اين نهاد ها نهاد غير سودى بوده كدام عوائدى از خود ندارند، هنوز باقيست كه آيا فقه اجتهاد مى تواند در زمينه اجتهاد نموده و دادن زكات به اين موْسسات را اجازه دهد يا مصارف زكات به مفهوم تقليدى آن محدود مى ماند؟ و آيا موْسسات نشراتى اسلامى شامل مصارف زكات شده مى توانند كه تحت اصل مصارف زكات بيايند؟
پژوهشگر در اجتهادات دانشمندان معاصر ملاحظه ميكند كه جمهور فقهاى معاصر  دادن زكات به موْسسات نشراتى و دعوتى را كه در نشر دعوت اسلامى مى كوشند، اجازه داده اند و آنرا بمفهوم عام” وفى سبيل الله” نوعى جهاد در راه خدا مى دانند.

مجلس جمع فقها در دور هشتم جلسات نوبتى اش بتاريخ 27_4_1405 _8_5_1405هـ، ق كه در مكهء مكرمه به ارتباط اين موضوع، مجلسى را داير نموده بود بعد از تحقيق در مدلول معناى” فى سبيل الله” در آيت كريمهء: ( إنما الصدقات للفقراء و المساكين والعاملين عليها و المولفه قلوبهم وفى الرقاب والغارمين و فى سبيل الله و ابن السيبل فريضه من الله و الله عليم حكيم” توبه آيه 60″ دادن زكات به موْسسات اسلامى را جواز داد زيرا مقصد جهاد مسلحانه كه اعلاى كلمه الله، نشر دين، آماده سازى دعوتگران و كمك به ايشان در اداى مسوْليتهايشان مى باشد، از راه دعوت و كار فرهنگى نيز تحقق مى يابد و به اين اساس هر دوى آن جهاد شمرده مى شوند چنانچه امام احمد از نسايى و حاكم روايت نموده كه پيامبر عليه السلام فرمودند: ” جاهد و المشركين بأموالكم و أنفسكم و ألستكم” يعنى بامشركان ذريعهء مال، جان و زبان خويش جهاد نمايد.

مقابله با دشمنان از طريق حمايت موسسات اسلامی

بنابرينكه اسلام در حال جنگ فكرى و عقيدوى از سوى ملحدين يا يهود، نصارى و ساير دشمنان دين مى باشد و در عقب آنها كسانى وجود دارد كه ايشانرا  همكارى مادى و معنوى مى نمايد پس در چنين حالت بر مسلمانان لازم است تا با دشمنان خويش با همان سلامى مقابله نمايند كه ايشان عليه اسلام مى رزمند.
از جانب ديگر چون براى مسايل جنگى در تشكيلات اكثر دولتهاى اسلامى وزارتخانهء ويژهء در نظر گرفته شده كه داراى بندها و فصول مالى درخزاين دولت مى باشد اما برعكس براى امورات دعوت و جهاد در خزاين اكثر دولتها مساعدتى پيشبينى نشده بناءً  مجلس به اكثريت قاطع فيصله نمود كه ورود به دعوت اسلامى كمك به آن وحمايت از آن مفهوم “فى سبيل الله” در آيت مباركه را افاده مى كند.
اين اجتهاد جمعى بيانگر رشد اجتهاد در عصر حاضر و باز شدن فضاى همنوائى بانهاد هاى فرهنگى مى باشد كه تلاش اعظمى شان دعوت بسوى خداست.
مفتى عربستان سعودى شيخ محمد بن ابراهيم آل شيخ در مورد دادن زكات به موْسسات اسلامى مي گويد: درين شكى نيست كه مصلحت دين الله، بيان خوبيهاى آن، پاسخ مفسدين و ملحدين و از بين بردن شبهات كفار و منافقين كمك به خداو نشر دين پسنديده و برگزيدهء اوست كه آنرا براى انسانها فرض گردانيده است.
بناءً اگر باب تعاون مسدود شود و كسى يافت نشود كه به آن كمك نمايد تا جلو رود و دعوتگران و مصلحان با حوس آرام به كارشان ادامه دهند، درين وقت  حسب اقتضاى مصلحت واجب است تا از مصارف زكات بالاى آنان مصرف صورت گيرد.
موصوف به اين نظر است كه: انفاق براى دعوت و نهاد هاى فرهنگى و دعوتى از ساير راه هاى مصرف زكات گاهى مهمتر مى باشد چنانچه ميگويد: نفقه درين راه بعصاً نسبت به مكاتب، موْلفه القلوب و ابن سبيل مهمتر مى باشد چرا كه اينها مى توانند صبر نمايند و به آلأنها آنقدر ضرورت احساس نمى شود كه براى رد شبهات مفسدين، ريشه كن كردن منافقين، نشر علم، طبع مصاف، كتب دينى، نوارهاى اسلامى  حاوى بيان حقيقت و اهداف اسلام، مناقشهء شبهاتيكه دربين مسلمانان كم بصيرت به بخش مى شود، احساس مى شود.

قرضاوي: جهاد بالمال با حمايت از رسانه های اسلامی
لذا زمانيكه انلقا در راه اين مصالح بند شد جايز است تا از زكات كه بخاطر رعايت مصلحت هاى اسلام مشروع شده، استفاده شود.
علامه شيخ يوسف قرضاوى در رابطه ميگويد: همان طوريكه جهاد توسط شمشير ونيزه  انجام مى يابد توسط قلم و زبان نيز صورت ميگيرد و احياناً شيوهء فكرى، تربيتى، اجتماعى، اقتصادى، سياسى و نظامى را نيز به خود ميگيرد، و هر يك ازين انواع جهاد به كمك و امداد نياز دارند اما مهم اينست تا شرط جهاد كه بايد در راه خدا، نصرت اسلام و برافراشتن لواى اسلام در زمين است، تحقق يابد.
وى اضافه مى كند: جهاد فكرى كه شامل موهسسات نشرات اسلامى مى شود در بعضى  اوقات نسبت به جهاد مسلحانه مهمتر مى باشد اگرچه جمهور فقهاى مذاهب چهار گانه از قديم اين سهم را مختص به تجهيز غازيان و سنگر نشينان نموده اند تا نياز منديهاى آنان با تهيهء اسپ، قاطر و سلاح بر آورده شود ولى مادر عصر خود بر آن نوع ديگر غازيان و سنگر نشينان را مى افزائيم كه آنان كسانى اند كه با تعاليم اسلام و دعوت بسوى آن با عقول و قلوب “بى دنيان” در ستيز اند، ايشان سنگر نشينانى اند كه بازمان و قلم خويش از ايديولوژى اسلام و احكام آن پاسدارى مى نمايند.

علامه قرضاوى به تائيد گفته هايش به حديث شريفى كه ” اظهار سخن حق در برابر سلطان ظالم جهاد” شمرده شده، استدلال نموده و ميگويد: آنچه از اشكال جهاد و فعاليت هاى اسلامى را  ياد آورشديم اگر بالنص درمعناى جهاد نيايند دخول آنها ذريعهء قياس حتميست زيرا هدف هردوى آن نصرت اسلام، دفاع از آن، مقاوت در برابر دشمناش و اعلاى لواى آن در زمين مى باشد.
وى  تركيز دارد برينكه: توجيه مصرف” فى سبيل الله” در جهاد فرهنگى، تربيتى و نشراتى در عصر حاضر در صورتيكه واقعاً تلاش اسلامى صحيح باشد، بهتر است بگونه مثال: نشر روزنامهء اسلامى خالص كه در برابر روزنامه هاى گمراه كن وويرانگر بخاطر اعلامى اسلام، برپايى حق، زدودن دروغ و شبهات دروغگويان و پروپاگند كننده گان، بايستد و دين را بشكل درست بدون زيادت و نقصان به شايقين آن پيشكش نمايد، جهاد در راه خداست.
همچنان چاپ و تكثير كتاب اسلامى كه زيبايى هاى اسلام رابيان، جواهر آنرا آشكار و چرنديات مغرضين را بر ملا ساخته و از آن پرده بردارد، جهاد در راه خداست.

زکات برای بيداری فرزندان اسلام
يقيناً آماده نمودن شخصيت هاى نيرومند، امانت كار و مخلص براى فعاليت در موارد بالا كه با شهامت و پلان دقيق در خدمت دين قرار بگيرند، نور آنرا به گوشه هاى جهان برسانند، پلان شوم دشمنان در كمين نشسته اش را خنثى، فرزندان خواب رفته اش را بيدار و در برابر امواج تنصير، الحاد، لگام گسيختگى اخلاقى و سيكو لريزم پايدارى نمايد، جهاد محسوب مى شود.
به همين ترتيب همكارى دعوتگران مسلمان در برابر نيروهاى دشمن كه از خارج درتبانى حاكمان سركش و مرتدين داخلى دسيسه چينى  ميكنند جهاد در راه خداست.

پس كمك درين عرصه هاى متعدد مقتضى آنست تا مسلمان زكات و بيشتر از آنرا” در راه خدا” بپردازد زيرا اسلام بعد از الله متعال و فرزندانش چيزى ديگرى به ويژه درين عصر غربت ندارد.

*گرفته شده و ترجمه از سايت اسلام انلاين.نت

__________________________________________________________

پوښتنه: آيا ديني او دعوتي   ډلې ته زكات وركول روا دي ؟؟

ځواب: د دارالعلوم تفهيم القراّن مهتمم شيخ القراّن مولانا ګوهر الرحمن (رح) له تفهيم المسائل كتاب څخه

د زكات د مصارفو په اّيت كې د فى سبيل الله نه مراد (( فى سبيل الله جهاد )) دى، احناف، شوافع, مالكيه ، حنابله او اهل ظاهر ټول پدې باندې اتفاق لري چې د نيكۍ او خير ښيګڼې ټولې چارې پدې كې شاملې ندي بلكې د الله(ج) د دين د غلبې لپاره جهاد ترې نه مراد دى.

اسلامي فقهاوو ددغه بند تشريح كې د (غزا) (غازيانو ) لفظ استعمال كړى دى چې د الله (ج) په لاركې جنګيدونكي ترې مراد دي ، خو دا چې دغه د جهاد فى سبيل الله مشهوره او پيژندل شوې بڼه او قسم دى نو ځكه د مثال په توګه ياد شوى دى.

اما د فى سبيل الله جهاد اطلاق په هغه  ټولو جنګونو  باندې هم كيږي چې د اسلام غلبه ، او د كفري نظام لمنځه وړل ، يا د اسلامي حكومت (دارالاسلام ) نه دفاع، او د كفارو د قيد او غلامۍ نه د مسلمانانو ازادول يې موخه وي او دغه اطلاق په ديني دعوت ، ددين په تبليغ، ددين په تعليم او د دين د اقامې لپاره په هڅو او كوښښونو باندې هم كيږي، قراّن كريم په قراّن باندې جهاد ته جهاد كبير ويلي دي.

رسول الله صلى الله عليه وسلم هم د ظالم پاچا په وړاندې حقې وينا ته افضل او غوره جهاد ويلي دي، په ( و اعدوا لهم مااستطعتم من قوة ) كې د وسلې قوت، د افرادو قوت، د علم قوت او رسنيز قوت دغه ټول قوتونه شامل دي او په همدې اساس خو امام جصاص (رح) ويلي دي چې علمي جهاد د تورې له جهاد نه غوره دى.
نودپورتنيو لاملونو او دلايلو پر بنسټ ديني مدرسې، دعوتي او تبليغي مركزونه او ادارې، او د دين د غلبې او اقامې لپاره كوښښ كوونكې ډلې د فى سبيل الله بند كې شاملې دي او پر هغوى زكات مصرفيدلاى شي.
د حنفي فقهې له مخې د زكات لپاره دا شرط دى چې يو فقير يې قبض كړي او په خپل ملكيت كې يې راوړي نو ځكه خو د هغوى په نظر د ديني مدرسو نادار او فقير طالبان او د ديني ډلو او دعوتي ادارو او مركزونو ناداره او فقير كاركوونكي د زكات مستحق دي او د نورو فقيرانو او مسكينانو په پرتله همدوى ته  زكات  وركول غوره دي.
خو د ((تمليك فقير)) يا د فقير سړي لخوا د زكات قبض كولو شرط به د فقيرانو او مسكينانو په بندونو كې سم او صحيح وي خو د فى سبيل الله په بند كې دغه شرط لګول كوم دليل نلري ( ضرورت يې نشته ) دحنفي مفتيانو صاحبانو فتوى خو داده خو په خپله د دوى مدرسې هم په زكاتونو چليږي او ددې لپاره دوى حيله جوړه كړې ده چې ((حيله تمليك )) ورته وايي ، خو د تمليك حيله ، تمليك ندى.
ديني ډلو ته د زكات وركولو مسئله چې ده نو پدې اړه دا خبره په ذهن كې كينول لازم دي چې لكه څنګه چې هره جګړه قتال فى سبيل الله نده نو دغه راز د هرې ډلې فعاليتونه هم جهاد نشي بلل كيداى بلكې ديني ډله هغه ده چې هدف يې د اسلامي نظام جوړول وي، او د كار طريقه او لايحه عمل(تګلاره) يې او ټول كوښښ يې د اسلامي احكامو او اّدابو مطابق وي.

دغه ډلې ديني ډلې دي ځكه چې كه د ژوندپه نورو څانګو كې خلك اسلام ته بلي نو د اسلامي سياست او اسلامي حكومت په اړخ كې هم داعي وي ترڅو پدې توګه ټول او پوره دين نافذ او عملي شي، خو ددغو ديني ډلو په هغو فعاليتونو زكات مصرفيداى شي چې هغه د اسلامي ادابو او احكامو سره برابرې وي، د افرادو او اشخاصوځان ښودنه پكې نه وي او دشريعت كوم بل مخالف كار هم پكې نه وي، دغه راز په عامو ميلمستياوو او پرتكلفه دعوتونو باندې يې هم نشي مصرفولى بلكې ددې لپاره به د عامو صدقاتو ، چندو او كومكونو نه مصرف كوي.

له اصلاح انلاين سره مرسته وکړئ

نورې دا ډول ليکنې:

1. آیا په کور او موټر کی زکات شته؟
2. انفاق في سبيل الله
3. په قرض حسنه كې زكات شته ؟