فتواهاي شرعي علماء پيرامون مفاسد اخلاقي و رسانه ها

مفاسد اخلاقي – به ويژه آن‌چه بيشتر رسانه‌ها با بي‌پروايي تام و بدون درنظرداشت قانون اساسي كشور- نشرمي كنند، از ابعاد گوناگون قابل بحث و بررسي است كه يكي از اهم آن، حكم فقهي و شرعي آنست. بدون شك در شرايط حاضر، بر هر مسلمان لازم است تا در اين زمينه معلومات اسلامي لازم را داشته باشد. به همين منظور ماهنامه‌ي معرفت برآن شد تا معلومات لازم در اين زمينه را در دسترس خواننده‌گان عزيز قرار دهد؛ واز آن جا كه ابراز نظر در اين زمينه كار علماء و دانشمندان دين است، ماهنامه‌ي معرفت، پرسش‌نامه‌اي را با جمعي از علماء عظام اين خطه ترتيب داده و ذيلاً توجه خواننده‌گان را بدان جلب مي‌نمايد:
معرفت:

چشم دوختن به زنان نامحرم، در شريعت اسلام، چه حكمي دارد؟ و آيا اين حكم شامل كسي كه از صفحه‌ي تلويزيون به زنان نگاه مي‌كند –هرچند آن زنان مسلمان هم نباشند- مي‌شود؟

مولوي عبدالقدوس اميني؛ خطيب مسجد جامع رباط سنگي:

وظیفه‌ی مومنان چشم فروبستن و نگاه نکردن است، چون الله متعال، مردان و زنان مسلمان را از نگاه و چشم‌چرانی به یکدیگر، برحذر داشته است؛ آن‌جا که می‌فرماید:
قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ   النور/30
‏« اي پيغمبر!  به مردان مؤمن بگو: آنان موظّفند كه از نگاه به عورت و محلّ زينت نامحرمان چشمان خود را فرو گيرند، و شرمگاه‌هاي خويش را  از وقوع در زنا  محافظت كنند. اين براي ايشان پاكيزه‌تر و محترمانه‌تر است. بي‌شك خداوند از آنچه انجام مي‌دهند آگاه است  و سزا و جزاي اعمال شان را فراموش نمي‌كند ».‏
هم‌چنان که در ادامه‌ی همان آیه، بر زنان نیز عین دستور را می‌دهد:
وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ و..  سوره نورآيه31
«و به زنان با ايمان بگو که چشم‌هاي‌شان را  ازنگاه شهوت انگيز بر مردان و عورت ديگران فرو اندازند و عفت شان را حفظ کنند و زينت شان را  اعم از آرايش، اندام و لباس‌های زيبا در حضور نامحرمان آشکار نسازند؛ مگر براي شوهران شان و..».
هم‌چنان که آن حضرت صلی الله علیه وسلم  به روایت «صحیح مسلم» آن را زنای چشم عنوان کردند.
و نیز درحدیث قدسی که حضرت‌عبدالله‌بن‌مسعود رضی الله عنه  آن را از پيامبر اسلام صلی الله علیه وسلم  روايت مي‌کند، آمده است که خداوند بزرگ فرموده‌است:
«إِنَّ النَّظْرَةَ سَهْمٌ مِنْ سِهَامِ إِبْلِيسَ مَسْمُومٌ، مَنْ تَرَكَهَا مَخَافَتِي أَبْدَلْتُهُ إِيمَانًا يَجِدُ حَلاوَتَهُ فِي قَلْبِهِ».  طبراني
«نگاه  برنامحرمان ، تير زهرآلود شيطان است هر که آن را از ترس من ترک کند، در عوض آن برايش ايمانی می‌بخشم که شيرينی آن را در قلبش حس کند».
و این که پیامبر  صلی الله علیه وسلم نگاه را تیر زهرآلود شیطان خواندند زيرا همانندي که يک تير زهر آلود، هرگاه در بدن انساني فرو رود، وي را هلاک مي‌گرداند، به همين‌گونه زن و مرد نامحرمي‌که به يکديگر –چه از طریق تلویزیون یا غیر تلویزیون- چشم دوخته و از يکديگر لذت مي‌برند، اين نگاه‌ها چون تير زهرآلودي است که پيکره‌ي اخلاق و ايمان شان را هدف قرار داده و سم شهوت مزرعه‌ي قلب شان را سم‌پاشي و در نهايت فاسد و تباه می‌کند.
به همین جهت سلف صالحین ما از نگاه بر نامحرم به شدت اجتناب کرده و از آن ترس داشتند؛ چنانچه در باره‌ی ربيع ابن خيثم رح گفته شده است که وی در راهی روان بود، که جمعي از زنان از كنار وي گذشتند، او طوري نگاه و سرش را پايين انداخت كه زنان وي را نابينا پنداشته و از شر نابينايي به خدا پناه جستند.
امام غزالي رح احياء علوم الدين مي‌نويسد: «نگاه حرام، منجر به نزديك شدن به فاحشه‌ي بزرگ  زنا مي‌شود، و هر كه بر فرو انداختن نگاه خود قادر نباشد، بر حفظ عفتش نيز قادر نخواهد بود».
یکی از بزرگان می‌گوید: «چه كسي از اين حقيقت انکار کرده می‌تواند كه تمام فحشاء و فجوري كه تا امروز – و تا هميشه- به وقوع پيوسته و مي‌پيوندد، اولين و بزرگ‌ترين انگيزه‌اش نگاه است؟».
بناءً، وظیفه‌ی مومنان است تا از چشم‌چرانی خودداری نموده و عفت را برای خود و دیگران تضمین نمایند. البته باید خاطر نشان ساخت، از آن‌جا که در شریعت اسلام حرج و تکلیف بالاتر از توان وجود ندارد، نگاه ناگهانی و غیر قصدی جرم پنداشته نمی‌شود؛ البته مشروط بر این که در آن دوام نداده و آن را تکرار نکند، چنان چه پیامبر صلی الله علیه وسلم  برای حضرت علی رضی الله عنه  فرمودند: «يَا عَلِيُّ لَا تُتْبِعْ النَّظْرَةَ النَّظْرَةَ، فَإِنَّمَا لَك الْأُولَى وَلَيْسَتْ لَك الْآخِرَةُ».
«اي علي! به‌دنبال نظر ناگهاني، به نظرت دوام مده! زيرا نگاه اولي برايت بخشيده‌است در حالي‌که نظر بعدي چنين نيست»  سنن ترمذی.
و اما در مورد این که آیا دیدن زنان از صفحه‌ی تلویزیون –به خصوص زنان بی‌بندوبار و رقاصه- چه حکمی دارد؟ دراین مورد، باید گفت که آیات و احادیثی که در این باره آمده است در عمومیت خود، این امر را نیز شامل می‌شود و این که در صدر اسلام تلویزیون وجود نداشته نمی‌تواند در این حکم ابهامی ایجاد کند، زیرا این مسأله چه فرقی از دیدن به چهره‌ی زن از آینه دارد و هیچ فقیه و دانشمندی نگفته است که چشم دوختن به چهره‌ی زن از آینه رواست و نیز عقلاً این سخن پوچ و عاری از حقیت است اگر گفته شود که بیننده‌ی نامحرم از تلویزیون، از آثار سوء چشم چرانی در امان است.
دکتر یوسف قرضاوی در کتاب خود «دیدگاه‌های فقهی معاصر؛ جلد اول صفحه‌ی412 می‌نویسد: «اگر بدآموزی به همراه داشته باشد همانند دیدن رقاصه‌های بی‌بندوبار و.. نگاه کردن به آن همیشه حرام می‌باشد» بناءً آنان که به خدا و روز آخرت ایمان دارند شایسته‌ی ایشان است تا از خدا بترسند و از چشم چرانی –به هر صورتی که باشد- اجتناب ورزند.

معرفت:

تماشاي فيلم‌ها، سريال‌ها و نيز هر برنامه‌اي كه در آن منكراتي از قبيل: شرك و تعظيم غير خدا، رقص و موسيقي، معاشقه‌ي مردان و زنان بازي‌گر، بي‌حجابي و ديگر صحنه‌هاي منافي عفت و اخلاق وجود دارد، در شريعت اسلام چه حكمي دارد؟

مولوی عبدالرؤوف ثاقب:

از آن‌جايی‌که دین مقدس اسلام متکفل سیادت دو جهانی عالم بشریت بوده و پیروان خویش را به خداپرستی و توحید، اخلاق حمیده و خصایل ستوده که شایسته‌ي سعادت و فلاح یک بشر کامل و یک انسان فاضل است، امر و تأکید می‌ورزد و از شرک که گناه نابخشودنی است و همچنان از قبایح و اخلاق رذیله و مفاسد اجتماعی که خواهی نخواهی بر پیکر فضیلت مقام بشریت لطمه و صدمه وارد می‌کند، جداً حرام و ممنوع قرار داده است.
بنابران؛ شریعت اسلام تماشای فيلم‌های مبتذل و سریال‌های گمراه کننده و نیز هر برنامه‌یی که در آن منکراتی از قبیل شرک و تعظیم غیر خدا، رقص و موسیقی، معاشقه مردان و زنان بازي‌گر، بی‌حجابی و دیگر صحنه‌های منافی عفت و اخلاق اسلامی است به‌طور قطعی ممنوع و حرام قرار داده است.
ازین‌رو؛ بر مسؤولین امور و به‌ویژه قوه‌ی مجريه‌ی کشور اسلامی افغانستان است که هر برنامه و یا تبلیغاتي که در آن تخریب مبانی اسلام و کم‌رنگ نشان دادن ارزش‌هایی بر افتخار دینی است، جداً جلوگیری نموده و عاملان آنرا مجازات نماید.

معرفت:

برخي از خواهران ما گمان مي‌كنند كه تماشاي فيلم‌ها و برنامه‌هاي مبتذل تنها بر مردان گناه دارد؛ به نظر آنان، اين مردها اند كه در نگاه شان محدوديت داشته و نمي‌توانند به زنان نگاه كنند اما تا جايي كه اين امر بر زنان مربوط مي‌شود -به‌گمان آنان- تماشاي زنان به هرگونه‌يي كه باشد براي شان مجاز است و تماشاي مرد هم صرفاً از ناف تا زانو ممنوع است و عادتاً اين ها هم از مردان پوشيده است، پس چه اشكالي دارد اگر آنان پاي تماشاي چنين برنامه‌هاي بنشينند و وقت شان را خوش سازند، شما به چنين زناني چه پاسخي داريد؟

مولوی محمود شفيق:

قطعاً اشكال داشته و حرام است، زيرا حجاب دو طرفه است. هم بر زنان لازم است كه خود را بپوشند و هم بر آنان لازم است كه از مناظري كه مردان و زنان برهنه و بي حجاب مشغول رقص و سماع و خواندن هستند، چشم پوشي نمايند. همچنان‌كه بر مردان لازم است كه چنين صحنه‌هاي را تماشا نكنند، بر زنان نيز لازم است از تماشاي آن پرهيز كنند. زيرا قرآن‌كريم مي‌فرمايد:
وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ  النور/31
«و به زنان مؤمنه بگو: چشمان خود را  از نامحرمان فرو گيرند  و چشم‌چراني نكنند و عورت‌هاي خويشتن را  با پوشاندن و دوري از رابطه‌ي نامشروع مصون دارند».
در آيه‌ي فوق خداوند مردان و زنان زا يك‌سان مورد خطاب قرار داده تا از نگاه بي‌مورد و بي‌جا به همديگر چشم‌پوشي نمايند تا جامعه‌ي اسلامي از مفاسد در امان بماند.

معرفت:

در شماري برنامه‌هاي راديويي و تلويزيوني؛ برنامه‌هايست كه از طريق تماس‌هاي تليفوني ميان شنوند‌ه‌گان و مجريان آن برنامه، لحظات طولاني تماس برقرار مي‌شود. در جريان اين تماس‌ها، خنده و شوخي و ناز و كرشمه ميان دختر تماس گيرنده و پسر مجري؛ و يا عكس آن، يك امر عادي است؛ و گاه آن‌چنان خودماني مي‌شوند كه گويا ايشان زن و شوهري اند كه در خلوت با هم شوخي و معاشقه دارند. از نظر شرعي؛ اجراي چنين برنامه‌ها و يا برقراري تماس با آن از جانب مردم مسلمان ما -به بهانه‌ي كسب معلومات- چه حكمي دارد و چه تاثيراتي روي جامعه مي‌تواند داشته باشد؟

مولوی عبدالرحمن مرادي خطيب مسجد جامع باغمراد:

قال الله تبارك تعالي:
وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعاً فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ  الاحزاب/53
«و هنگامي كه از زنان  پيامبر چيزي از وسايل منزل به امانت خواستيد، از پس پرده از ايشان بخواهيد، اين كار براي پاكي دل‌هاي شما و آنان بهتر است».
«و عن ابن عباس رضی الله عنه  ان رسول الله صلی الله علیه وسلم  قال: لا يخلون احدكم بإمرءة الا مع ذي محرم»  متفق عليه .
«و عن ام‌سلمه  رضي‌الله عنها قالت كنت عند رسول الله صلی الله علیه وسلم  و عنده ميمونه  رضي‌الله عنها فأقبل عبد الله بن ام مكتوم و ذالك بعد ان أمرنا بالحجاب فقال النبي صلی الله علیه وسلم  احتجبا منه فقلنا يا رسول الله اليس هو اعمي لايبصرنا و لا يعرفنا فقال النبي صلی الله علیه وسلم  أفعمياوان انتما الستما تبصرانه».  رواه ابوداود .
«و عن ابي هريرة رضی الله عنه  ان النبي صلی الله علیه وسلم  قال كتب علي ابن آدم نصيبه من الزنا مدرك ذالك. والترمذي لامحالة العينان زناهما النظر و الأذنان زناهما الإستماع و اللسان زناه الكلام واليد زناها البطش والرجل زناها الخطا والقلب يهوي ويتمني و يصدق ذالك الفرج او يكذبه  متفق عليه . و في الرد المحتار ج5 ص 324: ولايكلم الأجنبية الا عجوزاً عطست او سلمت فيشمتها و يرد السلام عليها و الا لا. و اي ان لم تكن عجوزا بل شابة لايشمتها و لايرد السلام بلسانه…. الخ».
آن‌چه از آيات مباركه و احاديث گهربار رسول الله صلی الله علیه وسلم  و از عبارات فقهاي كرام معلوم گرديد، در صورتي‌كه از جلسه‌ي يكي از بزرگان صحابه كه سوره‌ي عبس و تولي در شأن وي نازل شده، امهات المؤمنين را مأمور به حجاب نمودند كه فقط شنيدن صوت از طرفين بود و در حديث ابوهريره و شنيدن صوت را زناي گوش شمردند و در كتب فتاوا رد سلام را كه يكي از واجبات شرعي مي‌باشد، بين مرد و زن جوان ممنوع قرار دادند.
برادران و خواهران مسلمان! به دقت نظر كنند كه صحبت‌هاي تليفوني به بهانه‌ي پرسان از مسايل وغيره با تلطف و نرمي و مزاح و شوخي به هيچ وجه جواز ندارد و از ضرورات اوليه هر مسلمان است كه به قوانين شرعي پايبند و مسؤوليت پذير باشد.

معرفت:

سهم گیری در برنامه‌های مبتذل رادیویی و تلویزیونی – چه کسی که از طریق تليفون آن را تشویق و تأیید می‌کند و چه تاجری که اعلان تبلیغاتی‌اش را در آن نشر می‌نمایند و چه کسی به تماشای دوام‌دار آن، از آن پشتیبانی می‌کند- در شریعت الهی چه حکمی دارد؟

مولوی عبدالبصیر صدیقی؛ خطيب مسجد جامع اويس قرني:

بسم الله العلیم الحکیم
دین مقدس اسلام که از جانب خالق و رب انسان برای نجات و رستگاری‌اش آمده است، از آن‌چه با سرشت سالم بشر ضرر دارد، انسان را منع نموده‌است و به کسانی‌که مرتکب اعمال نامشروع می‌شوند، جزا در دنیا و آخرت مشخص نموده است. چنان‌چه در آیه‌ي 19 سوره مبارکه‌ي نور می‌فرماید:
إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَن تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
«بي‌گمان كساني كه دوست مي‌دارند گناهان بزرگي  همچون زنا در ميان مؤمنان پخش گردد، ايشان در دنيا و آخرت، شكنجه و عذاب دردناكي دارند. خداوند مي‌داند و شما نمي‌دانيد».
استکبار جهانی یکی از راه‌های به فساد کشاندن امت اسلامی را به وسیله‌ي پخش و نشر برنامه‌های مبتذل توسط وسایل ارتباط جمعی قرار داده، لذا امت اسلامی بناء به دستور قرآني:
وَتَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ
«در راه نيكي و پرهيزگاري همديگر را ياري و پشتيباني نماييد و همديگر را در راه تجاوز و ستمكاري ياري و پشتيباني مكنيد».
به‌هیچ صورت در برنامه‌های مبتذل رادیویی و تلویزیونی حق همکاری را نداشته و ندارند و چنانچه الله تبارک و تعالی در آیه‌ي 140 سوره‌ي نساء می‌فرماید:
وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللّهِ يُكَفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلاَ تَقْعُدُواْ مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِّثْلُهُمْ
«خداوند در كتاب بر شما نازل كرده است كه چون شنيديد به آيات خدا كفر ورزيده مي‌شود و آيات خدا به بازيچه گرفته مي‌شود، با چنين كساني منشينيد تا آن‌گاه كه به سخن ديگري بپردازند. بي‌گمان در اين صورت شما هم مثل آنان خواهيد بود».
با توجه به آیات مطروحه به این نتیجه می‌رسیم که سهم‌گیری در برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی مبتذل و خلاف دساتیر شریعت اسلام و تشویق و تأیید و همکاری با آن از جمله‌ي اشاعه زشتی‌ها است و همکاری بر گناه و معصیت بوده و از نظر شریعت اسلام حرام و ممنوع است.

معرفت:

برخی از خواهران و برادران ما، كه از مسايل ديني شان آگاهي كافي ندارند؛ عملاً به حيث مجريِ چنين برنامه‌هايِ كه روي اخلاق جوانان تاثيرات منفي مي‌گذارد، استخدام مي‌شوند و چه بسا در جريان برنامه در معرض ديد همه‌گان، با هم خنده و شوخي مي‌كنند و گاهي كار شان را چنين توجيه مي‌كنند كه ما مجريان يك رسانه به مثابه‌ي خواهر و برادر با هم كار مي‌كنيم؛ ايشان، به گمان خود از يك‌سو در صدد آنند تا استعدادهاي شان را رشد دهند و از جانب ديگر، ازين طريق امرار معيشيت نمايند. لطفاً توضيح بفرماييد كه آيا سهم‌گيري در چنين برنامه‌هايي شرعاً مجاز است؛ و نيز استفاده از چنين معاشي -‌چه براي خود و يا كسي كه مهمان شان مي‌شود- حلال است و يا چگونه؟

مولوی محمد معصوم عزیزی خطيب مسجد جامع ملا آدينه:

الجواب بإسم ملهم الصواب:
همه‌ی ادیان آسمانی بر حرمت زنا و فساد اخلاقی اتفاق نظر دارند، بنابرین دین مقدس اسلام که کامل‌ترین ادیان الهی است، جهت حفاظت و صیانت نسل بشر و حمایت از فضایل اخلاقی و جلوگیری از انتشار امراض مهلک، با فساد اخلاقی و آن‌چه به عمل شنیع زنا منتهی می‌شود، به شدت مبارزه می‌کند.
زنان و مردان بیگانه که در یک رسانه استخدام می‌شوند و با هم به عنوان مجریان برنامه به‌صورت آزاد کار می‌کنند، به چند دلیل گنهکار اند:
1. اسلام خلوت کردن مرد و زن نامحرم را در یک مکان حرام می‌داند. پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم  می‌فرماید: «من کان یؤمن بالله و الیوم الأخر فلا یخلوّن بإمرأة لیس معها ذو محرم منها فإن ثالثهما الشیطان».  مسند احمد «کسی‌که به خدا و روز آخرت ایمان دارد، نباید به هیچ وجه با زنی که با او محرم نیست خلوت کند و اگر چنین کرد، بداند که سومین شان شیطان خواهد بود».
و همچنین می‌فرماید: «ایاکم والدخول علی النساء» بخاري و مسلم  از رفتن نزد زن‌ها بپرهیزی بدون شک کسانی‌که در یک رسانه به‌عنوان مجری یک برنامه با هم کار میکنند، همه روزه در یک محل و اطاق با هم خلوت می‌کنند.
2. نظر شهوانی مرد به زن و عکس آن حرام است و قرآن در این باره هم مردان و هم زنان را به فروبستن چشم‌ها دستور داده است، همچنان‌که در آیه‌های 30 و 31 سوره‌ي نور این بحث با تفصیل بیان شده‌است.
پیامبر صلی الله علیه وسلم  نیز مسلمانان را از نگاه‌های حرام و طمع‌کارانه و شهوت‌آلود منع می‌فرمایند: «العینان تزنیان و زنا هما النظر»  متفق‌علیه «چشم‌ها زنا می‌کنند و زنای شان نگاه کردن است».
3. بی حجابی و تحریک دیگران به فساد اخلاقی به‌وسیله‌ی خنده و شوخی و مزاح كه در حرمت و زشتی آن شک و تردیدی نیست زیرا کسی که دیگران را به انجام کارهای زشت دعوت می‌کند؛ سزاوار عذاب دردناک الهی است خداوند می‌فرماید:
إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَن تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ  النور/19
«بي‌گمان كساني كه دوست مي‌دارند گناهان بزرگي  همچون زنا در ميان مؤمنان پخش گردد، ايشان در دنيا و آخرت، شكنجه و عذاب دردناكي دارند. خداوند مي‌داند  عواقب شوم اشاعه فحشاء را و شما نمي‌دانيد  ابعاد مختلف پخش گناهان و پلشتي‌ها را ».‏
و در مورد قسمت دوم سوال بايد عرض كنم: اين‌كه اشتغال به عمل گناه ناجايز است و معاش و حقوقي كه از انجام هم‌چون وظايف نيز به‌دست مي‌‌آيد، حرام است زيرا آن‌چه حرام است نزديك شدن به آن و استفاده‌ي مادي از آن نيز نا مشروع است. همچنان‌كه پيامبر صلی الله علیه وسلم  به علت حرمت شراب، ده تن از كساني‌را كه به نوعي با آن ارتباط دارند، را نيز مورد نفرين قرار داده اند.

معرفت:

زنان و مرداني كه از اثر مشغول شدن به راديو و تلويزيون، نماز شان‌ را فوت مي‌كنند و يا مرداني كه از نماز جماعت باز مي‌مانند و يا خود به جماعت حاضر مي‌شوند اما پسر نوجوان و جوان شان غافل از ياد خدا و غرق در تماشا و پي‌گيري برنامه‌اند، در شريعت‌اسلام چه حكمي دارند؟

مولوي سراج‌الدين فقهي خطيب مسجد جامع پل‌رنگينه:

واضح است؛ ترك فرض كه عبارت از اداي نمازهاي پنج وقت و يا ترك سنت كه نماز جماعت باشد، تنها به راديو و يا تلويزيون ارتباط نمي‌گيرد؛ بلكه به هر طريقي نماز يكي از اركان و فرايض اولي دين مقدس اسلام است، ترك شود بناء به هدايت و رهنمايي‌هاي كه به ما رسيده است؛ او را از رحمت خدا محروم مي‌نمايد و كسي كه سنت را به هر طريقي ترك كند از شفاعت پيامبر صلی الله علیه وسلم  محروم مي‌شود.

معرفت:

مرد مسلمانی که صحنه ها و برنامه های از تلویزیون را تماشا می کند که درآن مردی با زنی معاشقه می نماید و کار های انجام ‌می‌دهد که عفت قلم از بیان آن مانع می‌شود با این حال دختر همسر و خواهر این مرد مسلمان، چهارچشمي اين صحنه‌ها را تماشا نموده و چه بسا از آن لذت نيز مي‌برند و اين مرد مسلمان بر سرغير نمي‌آيد و اين وضعيت را تحمل مي‌كند، از نظر شريعت اسلام و نيز در فرهنگ ديرينه‌ي افغاني ما، چنين مردي، چگونه مردي معرفي شده‌است؟

مولوي سيد محمد صميم:

چنین کاری نا جایز و نادرست است چون خدای متعال مومنان را از مشاهده‌ي نا محرمان منع نموده است.
قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ*وَ قُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ و..  نور/30-31
‏« اي پيغمبر! به مردان مؤمن بگو:  آنان موظّفند كه از نگاه به عورت و محلّ زينت نامحرمان چشمان خود را فرو گيرند، و شرمگاه‌هاي خويش را  از وقوع در زنا محافظت كنند. اين براي ايشان پاكيزه‌تر و محترمانه‌تر است. بي‌شك خداوند از آنچه انجام مي‌دهند آگاه است  و سزا و جزاي اعمال شان را فراموش نمي‌كند و به زنان با ايمان بگو که چشم‌هاي‌شان را  ازنگاه شهوت انگيز بر مردان و عورت ديگران فرو اندازند و عفت شان را حفظ کنند و زينت شان را  اعم از آرايش، اندام و لباس‌های زيبا در حضور نامحرمان آشکار نسازند؛ مگر براي شوهران شان و…».
در حدیث شریف آمده است: «عَن أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : لِكُلِّ ابْنِ آدَمَ حَظُّهُ مِنَ الزِّنَا ، فَالْعَيْنَانِ تَزْنِيَانِ، وَزِنَاهُمَا النَّظَرُ…».
از ابی هریره رضی الله عنه  روایت شده است که پیامبر صلی الله علیه وسلم  فرمودند: هر فردی از افراد بنی آدم سهم خود را از زنا دارد، چشمان زنا می‌کنند و زنای آنان نظر و مشاهده کردن است…
بنابراین مشاهده‌ي‌ چنین صحنه‌هايی از لحاظ شرعی حرام و ضررهای گوناگون بر فرد و اجتماع دارد و بسیاری از تجاوزهای جنسی و عشق بازی‌ها و خود سوزی‌ها را مي‌توان در مشاهده‌ي چنین صحنه‌ها جستجو کرد .

معرفت:

تاجران و شركت هاي كه تبليغات تجارتي‌شان را به خاطر جلب بيننده‌ي بيشتر، با تصوير و آوازخواني زن و رقص و سماع نشر مي‌كنند، اين عمل‌شان چقدر گناه دارد و آيا مفادي كه از اين طريق به دست مي‌آورند، شرعا براي‌‌شان پاك خواهد بود؟

مولوي هبت‌الله فاضلي خطيب مسجد جامع بزرگ هرات:

همان گونه كه از قرآن مجيد و احاديث گهربار پيامبر صلی الله علیه وسلم  دانسته مي‌شود، روزي حلال، سبب قبولي دعاء، بركت در زنده‌گي و حصول توفيق در تقوا و عمل صالح‌‌ مي‌شود؛ و لقمه‌‌ي حرام قلب را سياه، بركت را دور، توفيق بنده‌‌‌گي را سلب و خشم خداوند را بر مي‌انگيزد.
در قرآن مجيد، پاك بودن روزي، براي يك مسلمان عادي به همان ميزان تأكيد شده كه براي پيامبران الهي تأكيد شده‌است.
و از جانب ديگر، عفت و پاكدامني براي يك مسلمان به قدري اهميت دارد كه به حكم قرآن،  آيه‌ي 19سوره‌ي نور «محض آروزي گسترش فحشاء در ميان مسلمانان، عذاب خدا در دنيا و آخرت را در پي دارد».
بناءً، كسي كه روزي‌اش را به قيمت دامن‌زدن به فحشاء كمايي مي‌كند، چه كسي گفته مي‌تواند كه چنين روزي برايش پاك شده مي‌تواند. آنان بايد از خدا بترسند و خويشتن را در دنيا و آخرت به عذاب الهي مواجه نسازند.

معرفت:

دولت‌مردان، اوليا خانواده، علماء و روشنفكران جامعه‌ي ما در قبال آن شبكه‌هاي تلويزيوني و راديويي كه با پخش برنامه‌هاي گمراه‌كننده، به فساد اخلاقي دامن مي‌زنند؛ چه مسؤوليتي شرعي دارند؟

مولوي صبغت‌الله مولوي‌زاده:

از آن‌جایی که وطن محبوب و مألوف ما مورد آماج تهاجم نظامی و فرهنگی دولت‌های بلوک غرب قرار گرفته و گروهی مادی‌گرا و غرب زده به نام روشنفکر با ایشان به خاطر از بین بردن و خدشه‌دار کردن ایمان مؤمنین و مؤمنات این مرز و بوم همگام و همراز و همنوا شده اند و به مثابه‌ی فرموده‌ی خداوند متعال  یوحی بعضهم الی بعض زخرف القول غروراً بعضی از آن‌ها بعضی دیگر را با سوء‌استفاده از موضوعاتي مانند آزادی اندیشه و عقیده، آزادی رسانه‌ها و آزادی قلم و آزادی بیان و… یاری و کمک مالی و لوژستیکی می‌نمایند تا انسان‌های شیطان صفت -‌به مانند مقتدای خود ابلیس- امر به سوء و فحشا کنند و مسلمانان را با قرص خواب‌آور آزادی… به منجلاب هلاکت بیندازند.
1. پخش برنامه‌های مبتذل از طریق برخی رسانه‌های تصویری و صوتی یکی از دسیسه‌های این شیاطین می‌باشد و متأسفانه برخی از مسلمان‌های غافل، از نمازهای جماعت باز مانده و برخی دیگر راهی استدیوهای رقص و عیاشی گردیده اند. لذا بر هر فرد مسلمان لازم و ضروری است که این توطئه را عاقلانه خنثی کند زیرا نبی بزرگوار اسلام هر فرد از امت خود را وظیفه و دستور داده است که:  کلکم راع و کلکم مسؤل عن رعیتهِ شخص، راعی اعضای خود، بزرگ خانواده راعی جماعت کوچک خانواده و به‌همین‌ترتيب پادشاه کشور، راعی رعیت خود می‌باشد. پس باید هر کس وظیفه‌ی خود را به خوبی انجام دهد تا مبادا در روز آخرت شرمنده و رسوا گردد. پس وظیفه‌ی هر کس است که منکر را تغییر دهد چناچه منجی عالم بشریت فرموده است: «من رأی منکم منکراً فلیغیره بیده فان لم یسطع فبلسانه فان لم یستطع فبقلبه و ذلک اضعف الایمان»  رواه مسلم .
و کسی‌که معروف را معروف نداند و منکر را منکر؛ بلکه معروف را منکر بداند و منکر را معروف، در حقیقت قلب او غرق در فتنه شده است. چنانچه سید الثقلین می‌فرمایند: «تعرض الفتن علی القلوب کالحصیر عوداً عوداً فای قلب اشربها نکت فیه نکتة سوداء و ای قلب انکرها نکت فیه نكتة بیضاء حتی تصیر علی قلبین علی ابیض مثل الصفا فلا تضره فتنة ما دامت السموات و الارض، و الآخر اسود مرباداً کالکوز مجخیاً، لایعرف معروفاً و لا ینکر منکراً الا ما اشرب من هواه»  رواه مسلم
حاصل؛ این که وظیفه‌ی همه‌گی اقشار جامعه برای از بین بردن فساد و سازنده‌گی جامعه‌ی سالم، خطیر می‌باشد و هیچ کس از آن شانه خالی کرده نمی‌تواند بالاخص وظیفه‌ی دولت مردان که خداوند رعیت داری جامعه‌ی بزرگ اسلامی را به آن‌ها سپرده است پس باید همیشه سعی در پوره کردن مصالح دینی و دنیوی رعایای خود باشند. چناچه قاعده‌ی کلیه‌ی فقه نیز دال بر این است که: «التصرف علی رعیة منوط بالمصلحهْْ» و باید چیزهایی را که خلاف ارزش‌های ایمانی، اخلاقي و انسانی روان است ممانعت نماید و در صدد خیانت به رعیت نباشد که عاقبت آن خیلی و خیم و خطرناک است. زیرا سید ولد آدم می‌فرمایند: »ما من عبد یسترعیه الله رعیة یموت یوم یموت و هو غاش لرعیته الا حرم الله علیه الجنة« رواه مسلم
در روایت دیگری آمده است:  ثم لا یجهد لهم و ینصح ظلم به یک فرد روز قیامت ظلمات است؛ چه برسد به ظلم کردن به یک قشر عظیمی از امت اسلامی که نه جان شان مصئون باشد و نه اموال و نه آبروی‌شان.
2- وظیفه‌ی عظیم دوم، وظیفه‌ی علما در این راستا می‌باشد که واقعاً همیشه رسالت خود را نسبت به امت مسلمه در هر میدانی انجام داده اند »فحفظ من حفظ و غفل من غفل«. ولی باید دانست که امر تبلیغ همیشه‌گی است و علما می‌بایست به گوش ولّاي امور نیز این مطلب را برسانند؛ چنانچه آن‌حضرت صلی الله علیه وسلم  می‌فرماید »الدین النصیحة قلنا: لمن؟ قال لله و لکتابه و لرسوله و لائمة المسلمین و عامتهم«. خیر خواهی نسبت به امام مسلمین را علامه شبیر احمد عثمانی چنین تشریح می‌دهد که  اعانتهم علی ما حملوا القیام به و تنبیههم عند الغفلة و سد خلتهم عند الفهوة… اعانت و یاری آن‌ها بر اقامه‌ی اموری که بر آن‌ها لازم گردیده و در صورت غفلت از این امر، آگاه کردن و بیدار نمودن آنان و اگر مرتکب خطایی شوند خالی‌گاه آنان را به وسیله‌ی بیان واضح و شفاف مطابق با کتاب الله و سنت رسول الله بستن.
3- وظیفه‌ی اولیای خانواده:
الف: بزرگ خانواده مؤظف است تا در تأدیب صحیح فرزندان خود کوشا بوده و ادب اسلامی رابه آنان بیاموزد. پیامبر بزرگ اسلام می‌فرمایند که هیچ پدری هیچ عطیه‌ای را به فرزندش نداده که بهتر از تربیه و ادب نیک باشد و آن‌ها را در راه تربیه دینی روان نمودن و بردن آن‌ها به مجلس بزرگان دین می‌باشد تا از موعظه‌ي حسنه‌ي آنان آبیاری گردند.
بلکه حضرت علامه تهانوی حکیم الامت  رحمت الله تعالی‌عليه رفتن به مجلس بزرگان دین و یا شنیدن حکایات بزرگان دین را دستورالعمل هر شخص معرفی نموده اند تا خود را با روش صالحین عیار سازد.  لعل‌الله یرزقنی صلاحاً.
ب: عیار نمودن برنامه‌های مفید علمی و تفریحی برای آنان و سعی و کوشش در نیاوردن تلویزیون به خانه تا به‌طور کلی از دیدن برنامه‌های غیر اخلاقی اعضاي خانواده محفوظ بمانند.
ج: منع آنان ازدیدن برنامه های غلط و فقط اختصاص به برنامه‌های علمی، خبری و سرگرمی‌های غیر مضر به اخلاق.
اما قانون کلی این است که الدفع اولی من الرفع واسهل.

تمت بالخیر اعاننا الله تعالی لخدمت دینه

با تشکر از ماهنامه وزین معرفت – نشریه زون غرب جمعیت اصلاح

نورې دا ډول ليکنې:

1. د ږيرې او بريتو شرعي حكم
2. د افتتاح پر مهال پټۍ پريكولو شرعي حكم