Home » مشوره و فتوا » فقه زنان »
آیا كار خانه مسؤلیت شرعی زن است؟
اساس پیوند بین زن وشوهر، برپایه مساوات بین مرد وزن درحقوق ووظایف قرار دارد. زیرا خداوند میفرماید:« ولهن مثل الذي علیهن بالمعروف، وللرجال علیهن درجة»
یعنی: همانگونه که برای مردان حقوقی است که زنان موظف بانجام آن هستند برای زنان نیز حقوقی استکه برابرعرف و عادت مردان موظف بانجام آن هستند و هر دو باید برابر شریعت با همدیگر رفتارنمایند. چون مردان مالک طلاقند و مهریه و انفاق زن برآنان واجب است، مردان بر زنان درجه ی برتری دارند. این آیه حقوق مساوی برابر با حقوق مردان را به زنان داده است پس هر چیزیکه از زنان خواسته شود، از مردان نیز خواسته میشود.
اسلام اساس و پایه رفتار متقابل بین زن و شوهرو تنظیم زندگی بین آنان را بر اساس و پایه فطری وسرشتی نهاده است: چونمرد بیش از قدرت وتوانائی کار و کسب و تلاش وکوشش خارج ازمنزل را دارد، و زن بیش ازمرد بر ادارهکار خانگی و تربیت و پرورش فرزندانو فراهم نمودن وسایل آسایش خانگی، توانائی دارد، مرد به چیزی موظف و مکلف شده استکه با حال او مناسبت دارد و زن هم بچیزی موظف و مکلف شده است که با سرشت او سازگار است. بنابراین کار خانه و خانوادگی از داخل و خارج سامان و نظام میگیرد و آنوقت هیچکدام از زن و شوهر، موجبات انقسام و از هم گسیختگی خانه را فراهم نمیکنند و این مسئولیت را بعهده نمیگیرند.
پیامبر صلی الله علیه و سلم در میان علی و فاطمه داوری نمود و خدمات خانگی و داخل خانه را به فاطمه سپرد و کار و کسب خارج از خانه را بعهده علی واگذاشت.
بخاری ومسلم روایتکردهاند که فاطمه به حضور پیامبر صلی الله علیه و سلم رفت و از سستی و ناتوانی دستهایش شکوه نمود و از او خواست که زنی را به خدمتگزاری او بگمارد. پیامبر صلی الله علیه و سلم گفت:«ألا أدلكم على ما هو خیر لكما مما سألتما: إذا أخذتما مضاجعكما فسبحا الله ثلاثا وثلاثین، واحمدا ثلاثا وثلاثین، وكبرا أربعا وثلاثین، فهو خیر لكما من خادم» [آیا میخواهید شما را بچیزی راهنمائی کنم که برایتان، از خدمتگزار بهتر باشد؟ هرگاه برختخواب رفتید و بر پهلو خوابیدید، 33 بار سبحان الله و 33 بار الحمد لله و 34 بار الله اکبر بگوئید، این برای شما از خادم بهتر است]. از اسماء دختر ابوبکر روایت است که گفت: من تمام کارهای خانگی زبیربن عوام -شوهرم - را انجام میدادم و او اسبی داشت که من به وی رسیدگی میکردم و علفش را میدادم و آن را پرورش مینمودم. او آن را آب و علف میداد و سطل را درست میکرد و خمیر را میساخت و خرما را از فاصله دو سوم فرسخ بر سر مینهاد و بخانه می آورد.
از این دو حدیث برمی آید که زن موظف است، بانجام کارهای خانگی، همانگونه که مرد موظف است به نفقه دادن وی. فاطمه دختر پیامبر صلی الله علیه و سلم از رنج کارهای خانگی که انجام میداد پیش پیامبر صلی الله علیه و سلم شکوه نمود و پیامبر صلی الله علیه و سلم به علی نگفت:که انجام خدمات خانگی بعهده فاطمه نیست، بلکه بعهده خود شمااست. و همچنین پیامبر صلی الله علیه و سلم وقتی دیدکه اسماء دختر ابوبکرکارهای خانگی شوهرش را انجام میدهد به وی نگفت:که بر تو خدمتی نیست بلکه او را در انجام خدمات خانگی بحال خود گذاشت.
و همچنین پیامبر صلی الله علیه و سلم نسبت به انجام خدمات زنان پیامبر صلی الله علیه و سلم در خانه چیزی نگفتهاند، و حال آنکه میدانستکه در میان آنان کسانی هستندکه ناراضی میباشند وکسانی هستندکه راضی هستند ابن القیمگفته است: این مطلب چیزی استکه درآن شکی نیست و برای اینکار میان شریف و غیر شریف و فقیر و غنی، فرقی نیست و دیدیمکه شریفترین زنان جهان به نزد پیامبر صلی الله علیه و سلم رفت و از خدمات خانگی شکوه نمود و او به شکایت او ترتیب اثر نداد.
بعضی از علمای مالکیهگفتهاند: بر زن استکه خدمات مسکن و منزل خود را انجام دهد، اگر بعلت ثروتمندی پدرش یا مرفه الحال بودن او، شریف و آبرومند باشد، بر وی استکهکار منزل و خادم را ادارهکند و اگر متوسط الحال باشد باید رختخواب انداختن و امثال آن را نیز انجام دهد و اگر پاینتر باشد باید کارهای خانگی و پخت و پز و شستشو را نیز انجام دهد و اگراز زنانکرد و دیلم وکوهستان باشد، بایدکارهایی را انجام بدهدکه عرفاً و عادتاً زنانشان بر عهده دارند و مردان نیز در قبال زنان مسئولیت دارندکه خداوند میفرماید:
«ولهن مثل الذي علیهن، بالمعروف» [همانگونه که بر مردان حقوقی است برابر عرف در برابر زنانشان، بر زنان نیز حقوقی است برابر عرف در قبال شوهرانشان] . بنقل از تفسیر قرطبی تفسیر سوره بقره آیه 229.
و از زمانهای بسیار دور و امروز نیز اینگونه خدمات درکشورهای اسلامی بعهده زنان بوده و هست. زنان پیامبر صلی الله علیه و سلم و زنان اصحاب اوکارهایی از قبیل تهیه آرد به وسیله دست آس و نان پزی و پخت و پز و فرشگستردن و پذیرائی وامثال آن را انجام میدادند وکسی را در میان آنان سراغ نداریم،که از انجام آنها خودداریکرده باشد، اگر آنان توانایی انجام این خدمات را نه داشتند، آنها این خدمات را از آنان نمی خواستند.
از سايت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت
No related posts.
نظر خود را در باره مضمون بنویسيد
لطف برای هر گونه سوالات دینی خود از ایمیل Fatwa@eslahonline.Net استفاده نمائید
برای تماس با مسئولین اصلاح انلاین از ایمیل info@eslahonline.Net استفاده نمائید
-
May 21, 2012 9:11
د کابل د چهلستون په باغ کې د فهم قرآن دورې درېیمه ورځ
-
May 20, 2012 11:02
د کابل چهلستون د قرآن پوهنې دورې دوه يمه ورځ پای ته ورسېده
-
May 20, 2012 9:16
مجلس معرفی جمعیت اصلاح به محصلین جدید شمول پوهنتون سلام -کندز
-
May 19, 2012 9:14
د کابل په چهلستون باغ کې د قرآن پوهنې دوره پيل شوه
-
May 15, 2012 8:18
د زابل په مرکز قلات ښار کې ازاد درس پيل شو
-
May 14, 2012 10:04
د اصلاح پیغام کلنۍ عمومي اداري غونډه
8 تبصره ها
بعرض سلام و ادب
نویسنده هرکه هست، تلاش زیاد کرده است تا مفهوم احادیث فوق را طوری وانمود سازد که ګویا کار داخل خانه مکلفیت شرعی هست.
اما در نویشته خو نمی خواند که:
«««« از اسماء دختر ابوبکر روایت است که گفت: …..ږ….. و خرما را از فاصله دو سوم فرسخ بر سر مینهاد و بخانه می آورد.»»»»
و نظر علمای مالکی خود یک رد بسیار خوب برای فرمودهای شماست.
از لحاظ فطرت انسانی، امروز در جهان پیشرفته بد ترین، مشکل ترین، و شاقه ترین کار، شستشو، و کارهای پخت وپز و کارهای خانه است، و پاکترین، معتبر ترین، و پسندیده ترین کار، کار کمپیوټريست.
اګر منطق شما فیصله میکند که مردها باید کار شاقه و زنان کار آسان را انجام دهند، پس بګزارید زنان مان کارهای کمپیوټری و اداري را پیش برند، و ما مردم در دهقاني، خانه پاکي، اشپزي، و تربیت اطفال مصروف شویم، چراکه امروز مشکلترین کارها همین است.
و یک چیزی که بسیاری از علمای دین اسلام هر وقت بر زبان دارند تربیت اطفال در داخل خانه توسط مادر است.
تجارب نشان داده طفلیکه در بغل مادر پرورش و تربیت دیده باشد به مراتب ضعیفتر، نالایقتر، و نا فهمیده تر از اطفال بار میایند که در کودکستان ها توسط معلمین مجرب و ورزیده، تربیت میشوند.
مادر خانه نشین، بیسواد، سرګردان در کارهای خانه و نوکری شوهرش چیطور حوصله تربیت اطفال را داشته و تربیت انها را درست انجام داده میتوانند؟!!؟ — این آیډیا باید به زود ترین فرصت از دماغ ملایای افغانستان نیز شسته شود مثلیکه از علمای عرب شسته شد ویا مردم طرفش ګوش فرا نمی دهد.
به امید روز مساوات و عدم زن ستیزی در افغانستان!!
به زن عقل دهید!، زندګی عقلانی را لذت ببرید!!.
واسلام
وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الأُولَى
انسان موجودی است زنده، که فکر و عمل جزو سرشت او است و گرنه انسان نیست. الله متعال انسان را به خاطر کار کردن آفرید و اصلا” آنها را جز برای اینکه آنان را بیازماید که چه کسی نیکو کار تر است نیا فریده است .
پذیرش مرد در همکاری با زن در بعضی حالات به خاطر ضرورت است و باید به مقدار آن ضرورت از آن استفاده گردد و نباید به عنوان یک قانون ثابت قلمداد شود . اگر چه کار زن را در خارج از منزل روا و مجاز می دانیم ، اما واجب است که آن اجازه مقید به چند شرط باشد از جمله :
1- باید آن کاری که زن انجام می دهد ، در ذات خود مشروع باشد . یعنی فی نفسه حرام و یا منجر به ارتکاب حرام نگردد . مانند خدمت کردن به یک مرد مجرد ، یا سکرتر خاص یک مرد ، مانند مدیرانی که حرفه اش خلوت با مدیر را اقتضا نماید ، یا رقاصه ، یا فروشنده شراب که برا مرد وزن هردو جایز نیست . در حالی که رسول الله صلی الله علیه وسلم ساقی ، حامل و فروشنده آن را لعنت کرده است ، یا میهمان دار هواپیما ستیورد باشد که به حکم وظیفه شغلی مسکرات را به مسافران تقدیم نماید و یا کار در سفرهای طولانی بدون محرم که مجبور شود در شهرها و کشورهای تنها و غریب بماند و امثال این نوع کارها ی دیگر که اسلام آنها را مخصوصا” نسبت به زنان و یا بر زنان و مردان به طور عموم حرام کرده است .
2- زن باید هنگام خارج شدن از منزل در لباس ، راه رفتن ، سخن گفتن و حرکات دیگر آداب یک زن مسلمان را رعایت کند .(( به زنان با ایمان بگو : دیدگان خود را از هر نامحرمی فرو ببندند و پاکدامنی ورزند و زیورهای خود را آشکار نگردانند مگر آنچه که طبعا” ار آن پیداست .))[النور/31.]
(( و پاهای خود را به گونه ای به زمین نکوبند تا آنچه از زینتشان نهفته می دارند معلوم گردد .)) [ النور /31]
3-کار زن نباید موجب ترک و یا اهمال در وظایف مهم دیگر او گردد مانند وظایف او در قبال همسر و فرزندانش که وظیفه نخستین و کار اصلی او شمرده می شود .
4 – شرایط وضرورت جامعه جدا مد نظر گرفته شود ، مانند کشور ما که اکثره مردان آن به کار دسترسی نه دارد برادر درخانه ، خواهر در موسسه ، شوهر خانه دار ، همسر با مردان نامحرم در دفتر کار .
همجنان در عصر حاضر که زن یک وسیله ای تجارتی گشته در همه کشور ها (اسلامی وغربی) زن بیرون از خانه به صدها خطر از سوی مردان شهوت پرست مواجه است ، وزنان هم (الا من رحم ربها) اکثرا بخاطر کار کم وبخاطر خود نمایی وجسم فروشی زیاد از خانه خارج کار کردن را ترجیح میدهد .
پس نه باید فراموش کرد که نخستین و مهم ترین کار زن که درآن هیچگونه شک و تردیدی نیست همانا تربیت و پرورش فرزندان است که خداوند او را از لحاظ جسمی ، روانی و عاطفی برای آن مهیا کرده است و لازم است که هیچ نوع فعالیت مادی و دنیوی دیگری او را از این رسالت مهم باز ندارد ؛ زیرا در این کار بزرگ ( تربیت اولاد ) که آینده امت وابسته به آن است و عظیم ترین ذخائر بشری از آن منبعث می گردد هیچ کسی جای زن را نمی گیرد . خداوند شاعر نیل ، حافظ ابراهیم را بیا مرزد که فرموده است:
الأم مدرسة إذا أعددتها
أعددت شعبا طيب الأعراق
« مادر مدرسه ای است که اگر او را خوب آماده کنی ، یک ملت نیک وخوبی را آماده کرده ای .»
برگرفته شده با اصلاح
دوستان محترم
در رابطه با آيه شريفه “وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الأُولَى”
اول : از سياق آيه كريمه بوضوح معلوم مي شود كه مخاطب اين آيه شريفه – نساء النبي صلي الله وسلم مي باشد. (من يأتي منكن بفاحشة مبينة يضاعف لها العذاب ضعفين ومن يقنت منكن لله ورسوله وتعمل صالحاً نؤتها أجرها مرتين) تا آخر ،
وبعدا مي فرمايد (يا نساء النبي لستن كأحد من النساء)، و در آيه ديگر مي فرمايد (وقرن في بيوتكن ولا تبرجن تبرج الجاهلية الأولى)،
پس مخاطب در آيات فوق -نساء النبي صلي الله مي باشد .
- دكتور قرضاوي در زمينه تفسير آيات فوق چنين اظها نظر نموده اند :
” وهي تنص أنهن متميزات يعني لسن كأحد من النساء، ولذلك غلظ عليهن ما لم يغلظ على غيرهن، لهن من الأحكام المضاعفة في الثواب والعقاب، وتحريم الزواج بعد رسول الله -صلى الله عليه وسلم-… إلى آخره، فهذه أحكام خاصة بهن”
-موضوع ديگر كه مي خواهم به آن اشاره كنم اين است كه اصل در كار زن در بيرون از منزل اباحت دارد به شرط اينكه كار حلال و جايز و مشروع باشد و زن نيز لباس مناسب و اخلاق مناسب داشته باشد ولي به هيچ عنوان ( و قرن في بيوتكن ) به معني اين نيست كه زنان از خانه بيرون نشوند قسميكه بعض دوستان افراطي فكر مي كنند و از آن اين نتيجه گرفته شده نميتواند كه زن از كار نمودن در خارج از منزل شرعا منع نگرديده است.
و الله اعلم
فريبا محترم
تبصرت بسيار دور ودراز می باشد ….
ودلایلت بسیار غلط ، چون آیه وحدیث را تحریف می نمایی و طبق میلت آنرا تفسیر می کنی>>> اتق الله
دوم (بعضی از مفسرین اینطور وبعضی آنطور) امید نام یک مفسر را ذکر نماید >>> وبازهم اتق الله
سوم : اگر به این قسم دلایل باطل را حق ثابت نمودن باشد بسیار کار ساده است ولی کسیکه یک زره از عقل وعلم داشته باشد نوشته های خیالی وخالی شما اورا سر گیچه می کند
چارم : در باره ی صحت وغلطی رای شما صحبت نه نموده ام بلکه در باره شرین زبانی وغلط بیانی شما نوشتم
عاقلا را سوته بکار
وشکرا
هروي صاجب !
آب را ناديده موزه تان را از پاي تان نكشيد و فورا و عجولانه مرا به تحريف متهم نكنيد -
-بدون شك آيات قرآني تقدس خويش را دارند ولي تفسير آيات نميتواند مقدس باشد زيرا تفسير نظر يك مفسر است ممكن است درست باشد و ممكن خطا باشد و مفسرين سلف و خلف و حتي معاصر در رابطه با تفسير در موارد زيادي نظر واحد و مشترك ندارند – دروازه اجتهاد نيز بسته نيست .
-در رابطه با آيه شريفه ( للرجال نصيب مما اكتسبوا و للنساءنصيب مما اكتسبن ) من يكي از ديدگاه هاي كه در تفسير طبري آمده است آن را نقل كردم – از خود چيزي ننوشتم كه شما را عصباني كرده است.
………………………………………………………………………..
اما اينكه كار زن در منزل مكلفيت شرعي اش است يا نيست – بايد خدمت تان عرض كنم كه :
-راي جمهور علما اين است كه كار در منزل از قبيل پخت و پز و كالاشويي و تنظيف منزل شرعا بالاي زن واجب نيست ولي اگر مي كند يك عمل مستحسن است و ثواب دارد .
امام كاساني ” حنفي” في «البدائع» چنين مي گويد :
-(اگر شوهر طعامي را آورد كه به پخت و پز نياز داشته باشد ولي خانمش از پختن ان ابا ورزيد – پس شوهر اورا مجبور كرده نميتواند و بايد براي خانمش غذاي آماده بياورد. و اگر شوهر توانايي مالي داشته باشد بايد خادمه براي خانمش بگيرد- ولي اگر خانمي به ميل و رغبت خويش كار خانه از قبيل پخت و پز و شستن كالا را انجام ميدهد خوب است ولي مجبور نيست)
-در كتاب المهذب مربوط به فقه شافعي آمده است ” عرضه خدمات پخت و پز و شستن كالا وتنظيف منزل بالاي زن واجب نيست”.
-همچنان حنابله نيز گفته اند ” بالاي زن واجب نيست كه خدمت شوهر را بكند مانند پخت و پز ولي اگر كند خوب است زيرا عادت چنين بوده است و تقاضاي زندگي اجتماعي چنين است ولي واجب نيست ”
و الله اعلم بالصواب
مطلب جمهور علما را ميداني؟
بلی ! كاساني (حنفی) و …. نام دیگرش از یادم رفت ….
خوانندگان محترم سايت اصلاح
السلام عليكم
- اگر ما كار كردن زن را در خانه يك مسوليت شرعي وي بدانيم -
پس شايد عده چنين براشت كنند كه در آن صورت – كار كردن زن در خارج از خانه غير شرعي است -
- ولي به نظر من موضوع مهم – در زندگي انسان ها چه زن باشد چه مرد – موثربودن و استفاده كردن از لياقت و شايستگي آنها مي باشد و بس – مشاركت زن در كارهاي خارج از منزل با پوشيدن لباس مناسب و اخلاق حميده – امريست بسيار حياتي ومهم و ضمانتيست براي بلند بردن خود اعتمادي براي زنان .
-منحصر نمودن كار زنان و دختران در خانه در حقيقت آنها را به حاشيه مي راند و يكنوع انكار نمودن از لياقت و شايسگي شان مي باشد كه يقينا باعث عقب ماندگي جامعه و به هدر دادن توانايي هاي نصف از پيكر جامعه مي باشد.
1–خداوند متعال در سوره نساء مي فرمايد میفرمایند:
(للرجل نصیب مما اکتسبوا و للنساء مما اکتسبن )
اگر ما كار زن را شرعا در خانه محصور كنيم پس آيه فوق چه مطلب را افاده مي كند ؟ آيا در آيت از كسب زن ذكر نگرديده است ؟
2-(یا ایها الذین امنوا أوفوا بالعقود )
مخاطب در اين آيه زن و مرد است و صرف منحصر به مرد نيست بلكه خطاب به مومنين است و زن نيز در اين امر شامل است
3-. خداوند مي فرمايد :
(لاتاکلوا اموالکم بالباطل الا ان تکون تجارةً عن تراضٍ منکم )
مخاطب اين آيت نيز صرف مردان نيستند بلكه زنان نيز شامل ( تجاره عن تراض منكم ) شده ميتوانند.
4- خداوند در جاي ديگر مي فرمايد
(و هو الذی سخر البحر لتاکلوا منه لحما طریا و تستخرجوا منه حلیه تلبسونها و تری الفلک مواخرفیه و لتبتغوا من فضله و لعلکم تشکرون)
مخاطب در جمله (لتبتغوا من فضله) در آبه فوق صرف مردان نیستند. و گفته نشده است كا كار شرعي زن صرف در منزل است و بس. و اگر در خارج از منزل كار مي كند كارش غيرشرعي است.
-در زمان صحابه كرام زنان زيادي خارج از منزل کار ميكردند از جمله زفیده یکی از زنان مسلمان، که حضرت محمد (صلي الله عليه وسلم ) خیمهای در وسط جنگ در مسجد به عنوان شفاخانه برای شان ساخته بود . و این زن مسلمان منخيث پرستار تمام زخمي ها را علاج و معالجه مي كرد.
-در وقت خلافت حضرت عمر يك زن مسلمان بنام ، زن مسلمانی به نام هند نزد حضرت عمر آمدند و از بیت المال قرض خواستند تا با آن تجارت كند كه اين درخواست وي از طرف حضرت عمر قبول گريد و موافقت كردند
قرضيكه حضرت عمر به اين زن مسلمان داد هدفش تجارت بود، اگر كار شرعي زن صرف در خانه ميبود پس چرا حضرت عمر اين كار را انجام داد.
- گفته مي شود كه در زمان حضرت عمر (رض) يك وظيفه امر به معروف و نهی از منکر و جلوگیری از انفلاسيون را حضرت عمر (رض )به زنی به نام شفاء (رض) داده بودند.
- اسماء دختر حضرت ابوبکر صديق (رض ) در زمين زراعتي و بازار میرفت و کار میکرد و برای منزل شاپنگ مي نمود. وي میگوید: ( بارهای سنگین را بر روی سر از زمين زراعتي شوهرم زبیر که با مدینه چهارکیلومتر فاصله داشت حمل میکردند. )
- حضرت خدیجه كه يكي از سرمايه دار ترين زنان عصر خود بودند و بعد از ازدواج با رسول الله (ص) سرمایهاش را در راه اسلام به مصرف رساند
- خلاصه اینکه اسلام شخصیت و استقلال را به زنان تحفه داده است ولي متاسفانه در جوامع سنتي مانند افغانستان هميشه و در هر مسله زنان و دختران تارگت مي شوند و تمام چشم ها صرف متوجه آنها و عملكرد آنها مي باشد -
با وجوديكه خداوند همه مردان را امر نموده است تا مواظب و مراقب چشم هاي شان باشند ولي هميشه موضوع حجاب در جامعه زبان زد خاص و عام است و از همه جالب تر كه حجاب را به معني چادري و برقعه تعبير و تفسير مي كنند .
ولي قسميكه لازم است به مردان تاكيدات لازم صورت نمي گيرد كه بايد چشمان خويش را كنترول كنند و از چشم چراني بپرهيزند.
و السلام علي من اتبع الهدي
دوستان محترم
اگرچه بعض از مفسرين تفسير كلمه كسب را در آيه شريفه
(للرجال نصيب مما اكتسبوا وللنساء نصيب مما اكتسبن ) عمل صالح و يا حق در ميراث گفته اند ولي يك عده علما معني كلمه كسب را كار و عمل ميدانند زيرا ميراث كسب شده نميتواند بلكه از ميت مي ماند – كسب نمودن نياز به كار و عمل دارد .
و الله اعلم