اسرار روزه حقيقي

هنگام كه روزه افطار میگردد دل باید در میان ترس و امید از خداوند جل جلاله آمیخته باشد. زیرا هیچ کس نمیداند که آیا روزه وی در نزد خداوند جل جلاله قبول بوده و خداوند جل جلاله به وی در بدل آن اجر میدهد، یا اینکه روزه وی در نزد خداوند جل جلاله قابل قبول نبوده و خداوند جل جلاله ویرا میان کسانی میگذارد که هیچ دوست ندارد. به همین منظور هر شخص عابد باید در اخیر عبادت چنین احساس نموده و از بارگاه خداوند جل جلاله در عین زمان امید و ترس داشته باشد.

امام ابو حامد غزالی
ترجمه: شاهپور اميني*

انواع روزه

روزه به سه نوع است:  روزهء عادی، روزه خاص و روزه خاص الخاص

روزهء عادی: خودداری از خوردن، نوشیدن و تامین روابط جنسی میباشد.

روزه خاص –نگهداری گوش، چشم، زبان، دست، پا و سایر اعضای بدن از گناه میباشد.

روزه خاص الخاص -  پرهیز نمودن قلب از خواهشات ناشایسته و خیالات دنیوی میباشد، و یا به معنی دیگر فراموش کردن همه چیز بجز از ذات خداوند تعالی.
این نوع روزه با خیالات مربوط به امور دنیوی نیز باطل میشود البته به استثنائی اموریکه برای اهداف ديني باشد. علماى قلب میگویندحتی اگر در طول روز فکر شود که چطور و چه وقت افطار خواهد نمود، نیز گناه پنداشته میشود، زیرا چنین نگرانی ها ناشی از عدم اعتقاد و ایمان به اعطاء و روزی رسانیدن خداوند جل جلاله میباشد. این نوع روزه به پیامبران، اولیا و دوستان واقعی خداوند جل جلاله ارتباط میگرد. درین روزه تنها به شرح آزمایش در کلمات اکتفاء نگردیده بلکه بشکل واقعی آن عمل صورت میگرد. درین روزه خود را کاملا به خداوند جل جلاله وقف نموده و دیگر تمام چیز ها را فراموش میکنند.

نیازمندیهای داخلی:
زمان گرفتن روزه خاص, اشخاص پرهیزگار همه اعضای بدن شانرا از گناه نگهداشته و شش چیزی ذیل را برای تکمیل روزهء شان بطور جدی در نظر میگیرند.
1. نگاه نکردن به چیزیکه باعث نارضایتی خداوند جل جلاله میگردد.
پاکدامنی، انسان را از هر نوع اعمال بد و گناه و یا منحرف شدن قلب از ذکر خداوند جل جلاله دور نگه میدارد. چنانچه حضرت محمد صلى الله عليه وسلم میفرماید، “نگاه مخفیانه یکی از تیرهای زهری شیطان علیه اللعنه میباشد. هر آن شخصیکه از آن بخاطر رضا و ترس از خداوند جل جلاله اجتناب ورزد، خداوند جل جلاله به وی ایمانی اعطاء میکند که لذت و شیرنی آنرا در قلب خود احساس خواهد کرد.  

حضرت جابر رضى الله عنه از حضرت انس رضى الله عنه روایت میکند که رسول خدا جل جلاله فرموده است، پنج چیز روزه انسان را باطل میسازد، دروغ، غیبت، سخن چینی، وعده خلافی و نگاه پر از شهوت.
2. خود داری از گفتن سخنان حرام
عبارت از نگهداشتن زبان از سخنان بیهوده، دروغ، سخن چینی، زشت، بی ادبی، مشاجره و مباحثه های بیجا و مشغول ساختن آن به ذکر خداوند جل جلاله و تلاوت قران کریم میباشد. چنانچه حضرت سفیان گفته است، غیبت روزه را باطل میسازد.  حضرت لیث از حضرت مجاهد روایت میکند که دو عادت روزه را باطل میسازد: یکی غیبت و دوم دروغ.”

حضرت محمد صلى الله عليه وسلم میفرماید، ” روزه مانند سپر است، پس زمان هریک از شما روزه داشته باشد نباید سخنان بیهوده و بیخردانه بزند، و اگر کسی بروی مبادرت میورزد یا وی را توهین میکند، پس به وی باید بگوید ” من روزه دارم، من روزه دارم”.

در زمان حضرت محمد صلى الله عليه وسلم دو زن روزه داشتند، آنها در  اخیر روز از تشنگی و گرسنگی زیاد خیلی متاثر شدند حتی قریب به زمین بیفتند. به اینطور آنها به پیامبر خدا جل جلاله پیام فرستادند و خواستند تا به آنها اجازه داد شود تا روزه شانرا بخورند. در جواب، حضرت محمد صلى الله عليه وسلم به آنها یک ظرف را فرستاد و گفت درین استفراغ کنند که چه خورده اند” وقت یکی از آنها استفراغ کرد ظرف را با خون و گوشت تازه نیمه پر ساخت و زمان زن دومی استفراغ کرد، وی نیز مواد همانند را به ظرف انداخت و آنرا پر ساخت. شخصی که مشاهده میکرد تعجب کرد. بعدا حضرت پیامبر صلى الله عليه وسلم فرمود، ” این دو شخص از چیزی که خداوند جل جلاله برای شان حلال کرده است روزه گرفتن و از آنچه خداوند جل جلاله بر آنها حرام کرده است روزه خویش را باطل ساختند. این دو زن با هم نشسته و غیبت میکردند و این گوشت و خون کسانی بود که ایشان غیبت شانرا میکردند.
3. گوش نکردن به منهيات
گوش نکردن به هر آن چیزی که حرام باشد: زیرا، طوریکه گفتن سخنان حرام گناه است به همانطور شنیدن آنها نیز گناه پنداشته میشود. به همین منظور خداوند جل جلاله گوش دهنده و شخص مستفید شوندهء کار حرام را در کلام پاک خویش برابر قرار داده است
به خاموشی گوش کردن به غیبت نیز گناه است.چنانچه در حدیث حضرت محمد صلى الله عليه وسلم میفرماید: ” غیبت کننده و گوش دهنده به آن هر دو در گناه یکسان شریک اند.
4. خود داري از اعمال معصيت
عبارت از نگهداشتن همه اعضای بدن از گناه، چون دست ها و پاها از اعمال نادرست و حرام، و خودداری از پر ساختن شکم از غذا های حرام هنگام افطار میباشد. زیرا روزه که با غذا حلال گرفته شود و با غذای حرام افطار گردد هیچ سود ندارد. شخصیکه چنین روزه میگيرد مانند کسی است که یک قصر آباد نموده و تمام شهر را ویران میکند.
یک شخص ممکن بنابر تاثیرات جانبی دوا استفاده دوامدار آنرا ترک کند اما وی کاملا احمق خواهد بود که از خوردن دوا منصرف شده و به خوردن زهر آغاز کند. به همینطور خوردن غذای حرام در اسلام مانند زهر است در حالیکه خوردن غذای حلال دوا است در صورتیکه به اندازه کافی باشد و اگر زیاده و دوامدار شود پس باعث اضرار آن میشود. هدف روزه اختیار کردن میانه روی و اعتدال است. چنانچه حضرت محمد صلى الله عليه وسلم میفرماید: “اشخاصی وجود دارند که از روزه گرفتن بجز از تشنگی و گرسنگی چیزی دیگر بدست نمیاورند.” که این عبارت از همان  اشخاص اند که روزه های شانرا با غذای حرام افطار میکنند. بعضی از علماء میگویند، چنین روزه ارتباط میگیرد به روزه کسانیکه از غذا حلال خودداری نموده و روزه های شانرا با خوردن گوشت برادر مسلمان شان یعنې با غیبت آنها که یک عمل کاملا حرام است، باطل میسازند. و بعضی هم میگویند که این روزه کسانی است که فریب خورده و اعضای بدن شانرا از گناه نگه نمیدارند.        
5. خودداری از پر خوری
در زمان افطاری نباید یک شخص مسلمان به حد در صرف نمودن غذا های  مختلف حلال افراط نماید که شکم اش را به زور پر کند. زیرا هیچ ظرف نزد خداوند بیشتر کراهت آمیز نیست مگر شکم که هر چند از غذای حلال نیز بسیار پر شده باشد. چون منظور روزه گرفتن تصرف بر دشمن خداوند جل جلاله و کاستن تقاضای نفس میباشد، پس وقت افطاری نباید یک روزه دار تمام غذای را که در جریان روز صرف ننموده، باهم یکجا نوش جان کند، و این اکنون یک رواج است که برای شام رمضان خوراک های مختلف را ذخیره میکنند و غذا رمضان نظر به غذا روز های دیگر سال به مراتب بیشتر میباشد. طوریکه واضح است منظور و هدف روزه گرفتن عبارت از تجربه نمودن گرسنگی و مقابله با نفس میباشد تا باشد که نفس و روح را به تقوا و پرهیزگاری کشانید. اگر شکم گرسنگی را از صبح الی شام تحمل میكند، پس اشتها بیشتر میگردد و اگر برای آن غذا های مختلف و خوش مزه آماده شود پس  درینصورت نفس لذت آنرا بیشتر احساس میکند و نظر به حالات نورمال یعنی غیر روزه اشتیاق و هوای آن بیشتر میگردد.
در حقیقت حکمت روزه تضعیف قوت های میباشد که شیطان علیه لعنه از آنها استفاده نموده و انسان را به بیراهه میکشاند. به همین منظور یک شخص باید در شب های رمضان مقدار غذای را که صرف مینماید نباید که بیشتراز غذای باشد که در شب های عادي صرف میکند. زیرا در غیر آن هیچ فایده نصیب وی نمیشود که غذای بیشتر از شب های نورمال را صرف نماید. علاوه بر این حکمت که در کم خوابیدن در روزه اینست که شخص روزه دار باید گرسنگی و تشنگی را احساس نماید تا باعث تضعیف قوت شهوانی وی شده و در نتیجه نفس وی را تزکیه نمایند.
شخص روزه دار باید تا اندازه خود را با روزه تضعیف نماید که بتواند به آسانی نماز های شبانه مانند تهجد و اذکار را انجام دهد. که در نتیجه شیطان نمی تواند قلب وی را مسخر نماید و این امر باعث شود تا این شخص دیدار خداوند کاینات را نصیب شود.
6. امید و ترس از خداوند جل جلاله:  
هنگام كه روزه افطار میگردد دل باید در میان ترس و امید از خداوند جل جلاله آمیخته باشد. زیرا هیچ کس نمیداند که آیا روزه وی در نزد خداوند جل جلاله قبول بوده و خداوند جل جلاله به وی در بدل آن اجر میدهد، یا اینکه روزه وی در نزد خداوند جل جلاله قابل قبول نبوده و خداوند جل جلاله ویرا میان کسانی میگذارد که هیچ دوست ندارد. به همین منظور هر شخص عابد باید در اخیر عبادت چنین احساس نموده و از بارگاه خداوند جل جلاله در عین زمان امید و ترس داشته باشد.
از حضرت حسن بصری روایت شده است که وی ميان گروه مردم گذشت که آنها با بسیار سرور و شادمانی میخندیدند. وی گفت، خداوند جل جلاله ماه مبارک رمضان را بمثل یک دور مسابقهء برای انسانها آفریده است تا بتوانند در راستای عبادت خداوند با یکدیگر رقابت داشته باشند، که از آنجمله بعضی بندگان برنده میشوند و نخست میایند و بعضی هم بازنده شده و اخیر باقی میمانند. پس این بسیار عجیب است که شخص بدون دانستن اینکه برنده است يا بازند، خوشحالی و بازی کند. قسم بخدا جل جلاله، اگر حجاب برداشته شود، کسانی که نیک کرده اند، حتما با کار نیک شان و بدکاران با کار بد شان  شیفته خواهند شد
از احنف ابن قیس رضى الله عنه روایت میگردد که به وی گفته شد: ” عمر شما زیاد است و روزه گرفتن شما را بیشتر ضعیف خواهد ساخت. مبارک جواب داد، من خود را برای یک سفر طولانی توسط همین روزه آماده میسازم، در حقیقت فرمانبرداری از خداوند جل جلاله به مراتب سهل تر است نسبت اینکه جزای وی را تحمل کرد.”  
این بود حکمت ها و اسرار باطنی روزه گرفتن

---

* شاهپور اميني همكار اصلاح آنلاين در كابل ميباشد.

No related posts.