استعمال مسواك در روزه

امين الدين سعيدي

در میان نعمت‏های الهی، دهان و دندان از اهمیت خاصی برخوردار است و به طور مستقیم و غیرمستقیم با تمام اعضای بدن ارتباط دارد، صحت و سلامتی دندانها تاثیر مستقیمی به صحت و سلامتی سایر اعضای بدن داشته اهتمام و توجه به دندانها بمثابه اهتمام و توجه به صحت و سلامتی کل جسم به حساب می آید. انسان از بدو خلقت به حفظ و صیانت دندان توجه داشته و انسان‏های اولیه، همیشه داکتر دندان خود بودند. هدایات دینی نیز با توجه به این نعمت بزرگ، پیروان خود را به حفظ و مراقبت از آن تشویق کرده‏اند.
پیامبر اسلام صلی‏الله‏علیه وسلم درباره حفظ سلامت این نعمت بزرگ هدایات بیشماری را برای پیروان خویش صادر فرموده است.

تشويق به مسواك زدن‏ در اسلام
پیا مبر صلی الله علیه وسلم فرموده است: « لَولا أن أشُقَّ على‏ اُمَّتي لأَمَرتُهُم بِالسِّواكِ مَع كُلِّ صلاةٍ.
پيامبر خدا صلى الله عليه وآله: اگر ترس از سختگيرى بر امّتم نبود، به آنها دستور مى‏دادم كه با هر نمازى مسواك زنند.

فواید مسواک:
علماء طب تحقیقات را که در مورد مسواک و فواید آن بعمل آورده میگویند که در مسواک فواید وجود دارد که برخی آن ذیلآ تذکر میابد.
« مسواک، نور چشم را زیاد می‏کند، بلغم دهن را از بین می‏برد و حافظه را قوی می‏ سازد.»
« انسانیکه مسواک می‏زند، از درد و کندن دندان در امان میباشد.»

استعمال مسواک

مسواک زدن و خلال کردن دندان ها، از دین ابراهیم علیه‏السلام برای ما مسلمانان به میراث مانده است. ولی مسواک زدن در دین ابراهیم علیه‏السلام واجب بوده، ولی در شریعت اسلام ،استعمال مسواك براي روزه دار و غير روزه دار در تمام اوقات مستحب است و بنابر همین منطق است که استعمال مسواک براي روزه دار، قبل از زوال و بعد از آن بر استناد حديث عامر بن ربيعه«رضي الله عنه» كه در سنن آمده است جایز می باشد:
« رأيتُ رسولَ الله ما لا أُحْصِي يَتسوَّكُ وهو صائم » مسند احمد (3/445)، ابوداود (2364)، ترمذي (725)
«چندين بار كه نمي توانم آن ها را بشمارم مرتب مي ديدم كه پيامبر صلى الله عليه و سلم در حال روزه مسواك مي زد.»
در اين جا اين صحابي مشخص نكرده است كه آيا قبل از زوال ايشان را در حال مسواك ديده است يا بعد از آن، بلكه مطلقاً مسواك زدن ايشان را روايت كرده است. ولي به احتمال غالب ايشان را بعد از زوال ديده چون نماز ظهر و عصر بعد از زوال هستند، و از آن جا كه رسول الله صلى الله عليه و سلم مسواك را براي نماز تأكيد كرده احتمال مي رود كه براي نماز ظهر و عصر مسواك مي زده است.
ولی انعده از علما و فقهای که استعمال مسواك را بعد از زوال مكروه دانسته اند نیز به این حدیث استدلال كرده اند:
« إِذَا صُمْتُمْ فَاسْتَاكُوا أَوَّلَ النَّهَارِ وَلا تَسْتَاكُوا آخِرَهُ » بيهقي در الكبري (8120، 8121)
هر وقت روزه گرفتيد در ابتداي روز مسواك بزنيد و در آخر آن مسواك نزنيد.
اگر چه برخی از علما علم حدیث بر ضعیف بودن حدیث حکم میکنند. ولی استدلال شان ضعيف مي باشد. اينان همچنين از گفتار پيامبر صلى الله عليه وسلم استدلال مي كنند كه فرموده است:
“لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ” (متفق عليه)،
يعنى: “بوي دهان روزه دار نزد الله تعالي از بوي مشك خوشبوتر است.”
روش استدلال اين ها بدين صورت است كه چون مسواك بوي دهان را تغيير مي دهد، از زدن مسواك خود داري نمود. اين توجيه دقیق نمی باشد، زيرا مسواك بوي مخصوصي را كه در اثر روزه به وجود مي آيد از بين نمي برد، زيرا بوي دهان در اثر عدم رعايت بهداشت دهان و دندان نيست، بلكه نشأت گرفته از معده مي باشد، و با خالي بودن معده از خوراك بد بويي از دهان خارج مي شود و اين بو از نظر مردم ناپسند است ولي از نظر خداوند بسيار دوست داشتني و پسنديده است. پس مسواك بوي دهان روزه دار را از بين نمي برد بلكه صرفاً دندان ها را تميز نموده و بد بويي دندانها را از بين مي برد نه بويي را كه از معده بيرون مي آيد.
اگر در وقت مسواك زدن و غير مسوك كردن دهن خون شود، و این خون با لعاب دهن از حلق پايين رود، اما مقدار آن از لعاب دهن كمتر بوده وطعم آن در حلق احساس نشود روزه را نمى شكند.

نورې دا ډول ليکنې:

1. کشیدن دندان درحال روزه
2. نكات كلي تغذيه براي روزه داران
3. احکام اساسى روزه (سوال و جواب)
4. چگونه روزه قضایی خود را بگیریم؟
5. بعد از طلوع آفتاب روزه گرفتن