مرواريد هاي رمضاني

چون عاشق در نزديك شدن به وصال معشوق، قلب شان به تپش افتاده و اشك شوق در چشمان شان حلقه مي‌زد. پس چرا از اين لطف عظيم الهي كه ما را زنده نگهداشت تا رمضان را در يابيم اشك شوق نريزيم و آستين همت را بالا نزنيم

ضيا احمد فاضلي*

به‌نام خدا و با درود بر روان پاك پيامبر صلى الله عليه وسلم و ياران گرامي و پيروان راستين شان.
ما دست اندركاران ماهنامهي معرفت، حلول با سعادت ماه مبارك و فرخنده‌ي رمضان را بر همه خواننده‌گان گرامي تبريك و تهنيت گفته از خداوند بزرگ آرزو مي‌نمائيم تا به همه‌ي عزيزان و به تمام امت اسلاميِ مان اين ماه فرخنده را ماه سراسر خير و بركت، ماه توبه و تقوا، ماه عبادت و عمل صالح، ماه آزادي از جهنم و حصول خوشنودي الله جل جلاله بگرداند.
عزيزان! براي شناخت عظمت اين ماه همين بس كه پيامبر صلى الله عليه وسلم در شأن آن مي‌فرمايند: «اگر بنده‌گان خدا ميدانستند كه در رمضان چه‌قدر خير و بركت است، حتماً آرزو ميبردند كه كاش رمضان، يك سال مي‌بود».
درياي رحمت پروردگار در اين ماه آنچنان در طلاطم مي‌افتد كه –طبق فرموده‌ي پيامبر صلى الله عليه وسلم -خداوند منان، در اين ماه يك مستحب بنده‌اش را به مثابه‌ي يك فريضه و يك فريضه را به اندازه‌ي هفتاد فرض در ساير ماه‌هايِ سال، اجر و پاداش مي‌دهد. از همين‌جاست كه سلف صالح ما از ماه‌ها قبل براي رمضان خود را آماده نموده و براي قدوم با سعادت رمضان لحظه شماري مي‌كردند و هر چه به رمضان نزديك مي‌شدند؛ چون عاشق در نزديك شدن به وصال معشوق، قلب شان به تپش افتاده و اشك شوق در چشمان شان حلقه مي‌زد. پس چرا از اين لطف عظيم الهي كه ما را زنده نگهداشت تا رمضان را در يابيم اشك شوق نريزيم و آستين همت را بالا نزنيم و مشتاقانه به‌سوي عمل صالح و تقوا نشتابيم كه بي‌ترديد اين همه خير و امتياز فقط از آن كساني است كه دست از شر برداشته و با علاقه‌ي شديد به طرف عبادت و عمل صالح روي آورند، ورنه غافلاني كه براي شان هيچ فرقي بين رمضان و ساير ماه‌ها نيست چه سهمي از فضايل رمضان جز شر و شقاوت داشته مي‌توانند. آن‌حضرت صلى الله عليه وسلم در شأن چنين كساني مي‌فرمايند: «بدا به حال آنكه رمضان بر وي وارد شود و او مورد عفو و بخشش قرار نگيرد» (بيهقي)
اينك مرواريدهاي از عمل صالح را، پيشكش شما گراميان مي‌كنيم، بدان اميد كه خداوند به شما –و به ما- توفيق عمل عنايت فرموده و شما عزيزان ما بي‌بضاعتان را در پاداش عمل و دعاي خيرتان سهيم بسازيد:

اخلاص عمل و پرهيز از ريا: خداوند متعال می‌فرمايد: «و ما أمروا إلا ليعبدوا الله مخلصين له الدين حنفاء و يقيموا الصلاة و يؤتوا الزكاة و ذلك دين القيمة» (بينه: 5)
«و جز اين بديشان دستور داده نشده است كه مخلصانه و حق‌گرايانه، الله را بپرستند و تنها شريعت او را آئين (خود) بدانند و نماز را چنان كه بايد بخوانند، و زكات را (به تمام و كمال) بپردازند. و همين است آئين راستين و ارزشمند‏».
پيامبر صلى الله عليه وسلم فرمودند: «بيشترين چيزي كه من بر امتم از آن بيم دارم، رياء است‌» و رياء عبارت است از اين كه خداي نخواسته هدف بنده از عبادت و طاعتش رضاي الله جل جلاله  نه؛ بلكه مردم باشد تا نزدشان عزيز شود يا از ملامت شان رهايي يابد. و بي‌ترديد رياء، پديده‌اي است بس پنهان و پوشيده كه هوشياري و محاسبه‌ي دوامدار نفس را مي‌طلبد؛ ورنه چه بسا در نيت بنده ريا جاي گرفته باشد در حالي كه وي متوجه آن هم نشود. در ماه رمضان كه مسلمان حركتي به‌سوي خير دارد، بيش از ديگر اوقات بايد به اخلاص نيت بيانديشد تا نشود خداي نخواسته شيطان، سم رياء را در نهاد وي جاي داده و طاعت و عبادتش را باطل گرداند، و چه‌قدر اين آيت قرآني تكان دهنده‌است كه به صراحت رياء را نابود كننده‌ي عمل بنده معرفي مي‌كند، لطفاً به آن دقت كنيد:
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تُبْطِلُواْ صَدَقَاتِكُم بِالْمَنِّ وَالأذَى كَالَّذِي يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاء النَّاسِ وَلاَ يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ» (بقره/264)
«اي كساني كه ايمان آوردهايد ! صدقات خود را با منّت و آزار رساندن[به مسكين]، پوچ و تباه نسازيد، همانند كسي كه دارائي خود را رياكارانه صرف ميكند و به خدا و روز رستاخيز ايمان ندارد».
راستي! فراموش نشود كه اخلاص، مهمترين درس روزه براي روزه‌دار است، چه اين كه بر خلاف ساير عبادات شرعي؛ روزه عملي نيست كه انجام داده شده و به كسي نشان‌داده شود؛ بلكه روزه خودداري از اموري معين‌است و در خودداري كاري انجام نمي‌شود كه ديده شده و رياء در آن جاي گرفته بتواند، از همين جهت است كه الله جل جلاله  در حديث قدسي از زبان پيامبرش به ما بنده‌گان مي‌فرمايد: «الصوم لي و انا اجزي به» (صحيح مسلم)
«روزه از مناست و پاداش روزهدار را من ميدهم».
پس بايستي هر مسلمان روزه‌داري، رمضان را ماه ريشه‌كن ساختن شجره‌ي خبيثه‌ي رياء به تمامي از قلبش گردانيده و ساحت دل را از هر نيتي جز رضاي الهي پاك بسازد. (خداوند منان به لطف بيكرانش اين توفيق را به ما و شما و كافه‌ي امت اسلامي عنايت فرمايد!)

توبه و برگشتی صادقانه به‌سوی خداوند جل جلاله :
ما كه غرق در درياي گناهيم اگر از گناهان خويش توبه نكنيم و با قلبي آلوده رمضان را بگذرانيم، چگونه مي‌توانيم از آن همه بركات رمضان بهره‌اي داشته باشيم؟ راستي! اگر در رمضان –كه ماه طهارت و پاكي‌است و شيطان‌ها در زنجير‌ اند- توبه نكنيم، اي چه بسا شايد ديگر هرگز توفيق توبه را نصيب نشويم؟ الله جل جلاله  باب توبه را تا دم مرگ بر روي ما باز گذاشته پس نبايد شيطان به شومي گناه مان، ما را از توبه مأيوس بسازد. به اين حديث پيامبر صلى الله عليه وسلم گوش بسپاريد كه مي‌فرمايند: «خداوند جل جلاله  توبه‌ي بنده‌اش را –تا آنگاه كه نفَس در گلويش نرسيده‌باشد- مي‌پذيرد» و ميفرمايند: «كسي كه از گناه توبه كند، مثل آنست كه گناه نكرده باشد».

روزهي كامل: كه تمام اعضاي وجود از گناه –حتي ذهن از انديشيدن درآن- به‌دور باشد، پيامبر صلى الله عليه وسلم در مورد كسي كه در حال روزه زبان را از گناهاني مانند: غيبت، تهمت، بدگويي و فحش باز نمي‌دارد، فرمودند: «كسي كه زبان را از باطل (مانند: غيبت، دورغ، تهمت، فحش و..) و از عمل بدان باز ندارد، پس [بداند كه] خداوند هيچ نيازي به ترك طعام و نوشيدني او ندارد [گمان نكند كه چنين روزه‌اي به نزد خداوند ارزشي دارد]». (صحيح بخاري) و فرمودند: «مسلمان كسياست كه مسلمانها از شر زبان و دست او در امان باشند».(صحيح بخاري)
پس بكوش كه با حفظ دست و زبان و چشم و گوش –و حتي هوش خود- از هر گونه گناه و آزار رساندني، روزه‌دار واقعي نزد الله جل جلاله  قرار بگيري؛ ورنه چه معني دارد كه از آب و غذا – در حالي كه حلال و طيب است- روزه باشي و با آن‌حال، از گناه و آزار خلق –كه حرام مطلق است- پروايي نداشته باشي.

انجام تراويح از روي ايمان داري و به خاطر ثواب: آن‌حضرت صلى الله عليه وسلم مي‌فرمايند: «هرکه قيام رمضان (تراويح) را با ايمان و طلب ثواب انجام دهد، گناهاني كه قبلاً انجام داده، آمرزيده می‌شود» (بخاري و مسلم).
به به! اين تراويح چه‌قدر باارزش است كه ما را از گناهان گذشته‌ي مان پاكيزه مي‌سازد. با اين حال -با تأسف- چه‌قدر حيف است كه در جامعه‌ي ما در بسا مساجد با شتاب ورزي در اداي نماز تراويح -به جاي اين كه در حضور خداوند از خود تواضع و حضور قلب نشان دهند- نماز شان را به‌گونه‌ي اداء مي‌كنند كه گويي معاذالله ايشان مشغول كدام ورزشي باشند. و چون حال اين باشد چگونه مي‌توان به آن همه پاداش و بركتي كه به قيام كننده‌گان شب‌هاي رمضان وعده داده شده، اميدبست، اين در حالي‌است كه اين مشكل با تمديد ده يا پانزده دقيقه به خوبي حل مي‌شود، اما افسوس‌است اگر اين دسته از مردم ما –كه چه بسا حاضرند ساعت‌ها وقت شان را به كارهاي بي‌فايده كنند-  اما حاضر نباشند ده دقيقه بيشتر براي قيام درست شب هاي رمضان وقت دهند. (خداوند جل جلاله  به فضل و كرمش همه‌ي ما را هدايت فرمايد).

احياي شب قدر: الله جل جلاله  مي‌فرمايد: «ليلة القدر خير من الف شهر». «شب قدر بهتر از هزار ماه‌است».
آنحضرت صلى الله عليه وسلم مي‌فرمايند: «هر آنکه شب قدر را با ايمان و طلب ثواب به عبادت سپري كند، تمام گناهان پيشين وی آمرزيده می شوند».(بخاري و مسلم) پس بكوش كه از حالا براي احياي اين شب -كه در يكي از شب‌هاي طاق دهه‌ي اخير رمضان است- با تمام جديت خود را آماده بسازي!

دادن افطاری به روزه دار:  پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «هرکه روزه داری را افطاری دهد به اندازه‌ی آن روزه‌دار، به وی پاداش می رسد بی‌آن‌که از پاداش روزه دار چيزی کاسته شود.. اين پاداش براي كسي كه به روزه‌دار خرمايي يا جرعه‌ي آبي اهداء كند، هم مي‌رسد». (صحيح ترمذي).
راستي، تو خود بينديش! هرگاه جرعه‌ي آبي اين همه فضيلت داشته باشد، پس براي روزه‌داران فقير كه در افطاري و سحريِ‌شان به نان خشك زارند، اگر با اهداي كيسه‌ي برنجي يا چند كيلو روغني و… قلب آن‌ها را شاد و از غم آن‌ها بكاهي، چقدر به نزد الله جل جلاله  ارزش و پاداش خواهد داشت؟ پس حيف بدان كه از پاداش عظيم اين‌گونه مساعدت‌ها –هرچند به ظاهر اندك باشد- خود را محروم نسازي! مساعدت‌هاي اندك را –اگر تواني بيش از آن نداري- دست كم مشمار كه پيامبر صلى الله عليه وسلم مي‌فرمايند: «هر چند با نيم خرما هم كه شده خود تان را از جهنم وقايه كنيد» (صحيح بخاري).

تلاوت قرآن: بي‌ترديد، تلاوت قران در رمضان از مزيت خاصي برخورداراست چرا كه رمضان ماه نزول قرآنست و تمام فضايل رمضان از بركت قرآن. پيامبر صلى الله عليه وسلم در اين ماه، فراوان تلاوت مي‌كردند، حتي به همين منظور جبرئيل امين مي‌آمد و با پيامبر صلى الله عليه وسلم قرآن مجيد را مي‌خواند. آن‌حضرت صلى الله عليه وسلم در فضيلت تلاوت قرآ مي‌فرمايند: «قرآن بخوانيد چراكه قرآن در روز قيامت برای ياران خويش به شفاعت بر مي‌خيزد».
آنحضرت صلى الله عليه وسلم در تلاوت هر حرفي از قرآن مجيد ده پاداش مژده دادند و در رمضان كه پاداش يك بر هفتاداست چه قدر خواهد شد؟

استغفار و آمرزش خواهي: آن‌حضرت صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «هر که آمرزش خواستن از خداوند را ورد زبان خود سازد، خداوند در هر مشکلی برايش راه حلی و در هر تنگنايی برون رفتی به وي عطا نموده و او را به‌گونه‌اي روزی مي‌رساند که گمان هم نبرد». (ابوداود و نسايي)
و ميفرمايند: «بيترديد، هر چيز كه زنگ كند جلايي دارد، و جلاء قلب همانا استغفار و آمرزش خواهي است». (ديلمي)
آيا مگر نه اين است كه گناهاني كه از شمار بيرون است، قلب‌هاي ما را از زنگ پوشانده؟ و آيا اگر با قلبي زنگار بسته به سوي خدا عرضه شويم، چه سرنوشتي در پيش‌رو خواهيم داشت؟ بي‌ترديد رمضان بهترين فرصتي است براي پاك‌سازي قلب از آن همه زنگارهاي كه تاكنون آن را پوشانده. پس چه نيكواست كه «استغفرالله» با احضار قلب، در شب و روز رمضان ورد زبان ما باشد.

دعای بعد از اذان: با تأسف فراوان بسياري از نمازگزاران ما دعاي بعد از اذان -كه يك سنت آشكار است- ياد ندارند، و يا اگر ياد دارند نمي‌خوانند، در حالي كه شما ببيند پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن چه ارشادي دارند: «من قال حين يسمع النداء، حلت له شفاعتی يوم القيامه» يعني: «هركه اذان را بشنود بگويد: (اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ). (پروردگارا! اي خداوند اين دعوت كامل و نمازِ استوار! برای محمد صلى الله عليه وسلم وسيله(مقام ويژه‌ي بهشت) و فضيلت را ارزانی کن! و ايشان را به مقامِ نيکو بفرست؛ مقامي‌که به‌ايشان وعده کرده‌اي»، در روز قيامت شفاعتم برايش لازم می‌شود)». (بخاري)
البته سنت آنست كه كلمات اذان را با موذن تكرار كند؛ جز اين كه به جايِ: «حي علي الصلاة» و «حي علي الفلاح» اين كلمات را بگويد: «لاحول و لا قوة الا بالله» بعد از ختم اذان دعاي فوق را بخواند. شما خود بگوييد در حالي كه در يك شبانه‌روز پنج بار اذان گفته مي‌شود، اگر شما اين امور را با موذن انجام دهيد، ثواب تا چقدر خواهد شد؛ پس بكوشيد در اين ماه فضيلت خود را به اين فضيلت عادت دهيد.

پرهيز از محرمات الهي: پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «از محرمات پرهيز كن تا عبادت‌گزارترين مردم قرار بگيري». (بيهقي)
راستي! ترك محرمات الهي چه مقام بلندي‌است كه بنده را در صدر لست عابدين قرار مي‌دهد. آيا شما نمي‌خواهيد در اين جايگاه قرار بگيريد؟ به ويژه پرهيز از روزي حرام؛ كه بي‌ترديد روزي حرام به‌سان سمي كه وارد وجود شود، انسان را تباه مي‌كند. باري حضرت ابوبكر صديق رضي الله عنه بعد از آن كه غذايِ اهدايي كسي را تناول كردند، به ايشان گفته شد كه آن غذا از وجه مشروعي تهيه نشده‌بود. ايشان انگشت را به گلوكرده و با زحمت تمام آن را دفع كرده و فرمودند: اگر جانم هم بر مي‌آمد اين كار را مي‌كردم، زيرا من از پيامبر صلى الله عليه وسلم شنيدم: «هر جسمي كه از حرام تغذيه شود، آتش جهنم بدان سزاوارتراست». (بيهقي)

دعای ميان اذان و اقامه: پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «دعا در فاصلهی بين اذان و اقامه رد نمی‌شود». (صحيح بخاري)
چه خوب‌است همين‌كه اذان را مي‌شنويد وضوء گرفته و قبل از اقامه‌ي نماز خود را به مسجد برسانيد و تا اقامه‌ي نماز براي خود دعا كنيد تا از اين فضيلت برخوردار گرديد.

مسجد و نماز جماعت: پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «کسی که صبح و شام به‌سوی مسجد رود در هر صبح و يا هر شامی که می‌رود، خداوند برايش در بهشت ضيافت و تدارکی را فراهم می‌سازد» (بخاري و مسلم)
و در فضيلت نماز جماعت مي‌فرمايند: «نماز جماعت نسبت به نماز تنهايي، 27 درجه برتري دارد»(بخاري و مسلم)
و در اين ماه مبارك كه ثواب نسبت بر ساير ماه ها هفتاد برابر افزايش ميابد، پاداش مشاركت تو در جماعت چقدر خواهد بود؟ پس كوشش كن هيچ نمازت بدون جماعت نباشد.

ادای نمازهای نافله و سنت در منزل: پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «برخی از نمازهای تان را درخانه گزارده و خانه‌ی خود را گورستان مسازيد».
(بخاري) آن‌حضرت صلى الله عليه وسلم خود نيز نمازهاي سنت و نوافل را در خانه مي‌خواندند و در فاصله‌ي ميان مسجد و خانه به ذكر الهي مشغول بودند.

سجدههاي بسيار: باري پيامبر صلى الله عليه وسلم به يكي از ياران خود گفتند: از من آن‌چه مي‌خواهي بخواه! وي گفت: همراهي شما را در بهشت مي‌خواهم. آن‌حضرت فرمودند: «مرا [در رسيدن به مقصدت] با اداي سجده‌هاي بسيار، ياري كن!» (سبل السلام)
و اگر تو به نماز هاي مانند: تحيه‌ي وضوء، تحيه‌ي مسجد، اشراق، ضحي، تهجد، تراويح، نفل ميان هر اذان و اقامت، استخاره و توبه آشنايي داشته و همگي يا تعدادي از آن‌ها را به صورت دوامدار بخواني، سجده‌هاي تو بسيار خواهد شد و انشاء الله تو نيز همراهي پيامبر صلى الله عليه وسلم در بهشت را نصيب خواهي شد.

عادت دادن فرزندان به انجام روزه: حضرت ربيع بنت معوذ (يكي از صحابگان پيامبر صلى الله عليه وسلم ) مي‌گويد: «بعد از فرضيت روزه هم ما روزه ميگرفتيم و هم نونهالان ما. و براي ايشان از پشم اسباب بازی می‌ساختيم». (بخاري)
راستي آيا شما هم مانند اصحاب پيامبر صلى الله عليه وسلم فرزندان تان را به روزه گرفتن تربيت مي‌كنيد؟ اگر از همان سن و سالي كه توان روزه گرفتن پيدا مي‌كنند به تدريج ايشان را به روزه گرفتن عادت ندهيد، هنگامي‌كه بالغ شوند مشكل خواهد بود كه توفيق آن را پيدا نمايند و اگر شما سبب روزه خواري برخي بزرگ‌سالان را جويا شويد خواهيد دانست كه يك علت عمده‌اش بي‌توجهي والدين شان بوده است.

سحري نمودن: پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «خوردن سحرى بركت است، پس آن را ترك نكنيد، اگرچه با نوشيدن جرعه‏اى از آب باشد. همانا خداوند متعال و فرشتگان بر سحرخيزان و سحرى‏خورنده‌گان درود مى‏فرستند».(مسنداحمد)
و مي فرمايند: «تفاوت ميان روزه‌ي ما و روزه‌ي اهل كتاب، خوردن سحرى است». (مسلم).
پس كساني كه از تنبلي به سحري بيدار نمي‌شوند، هم از اين بركات محروم اند و هم سبب ضعف وجود شان مي‌شوند.

شتاب در افطار نمودن:  پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «مردم هميشه با خير اند، تا مادامي‌که در افطار شتاب نمايند». (صحيح بخاري).
پيامبر صلى الله عليه وسلم خود نيز به محض اين كه وقت نماز شام داخل مي‌شد –پيش از نماز-افطار مي‌كردند (مسند احمد).
بناءً نبايد افطار را تا تاريكي هوا يا به بعد از نماز به تأخير انداخت.

پايبندی بر ورد موقع افطار: پيامبر صلى الله عليه وسلم چنين بر زبان مي‌آوردند: «ذَهَبَ الظَّمأُ وَ ابتَلَّتِ العُروقُ وَ ثَبَتَ الأجرُ إن شاءَ اللهُ تعالى». «تشنگی برطرف و رگها تازه شدند و پاداش ثابت گشت انشاءالله. (ابوداود)

دعای موقع افطار: پيامبر صلى الله عليه وسلم مي‌فرمايند: «براي روزهدار هنگام افطار دعايي است كه رد نمي‌شود» (ابن ماجه).
پس هنگام دعا اين امتياز تان را فراموش نكنيد و بكوشيد براي خود، خانواده، ملت و امت خود دعا كنيد!

اداي صدقه‌ي فطر: و آن، بر هر زن و مرد عاقل و بالغي كه قدرت مالي دارند واجب است تا از خود و فرزندان خورد سال شان، به فقراء بپردازند.
«پيامبر صلى الله عليه وسلم صدقه‌ي فطر را به منظور پاك شدن روزه‌ي روزه‌دار از سخنان لغو و عريان، و نيز به خاطر رعايت حال مساكين تعيين كردند كه اگر قبل نماز عيد پرداخت شود، صدقه‌ي مقبول محسوب شده و اگر بعد از آن باشد، مانند ساير صدقات محسوب مي‌گردد»(ابوداود).
البته چه نيكواست تا صدقهي شما پنهاني باشد كه پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «صدقهی پنهانی خشم پروردگار را فرومی نشاند، و نيز صلهی رحم عمر را میافزايد». (طبراني).

بردباری، گذشت و فرو بردن خشم: پرورگار متعال جل جلاله  در فضيلت بنده‌گان مقرب خود مي‌فرمايد: «و الكاظمين الغيظ و العافين عن الناس و الله يحب المحسنين» (و خشم خود را فرو مى‏برند و از مردم در مى‏گذرند و الله نيكوكاران را دوست دارد) (آل عمران:134).
پيامبر صلى الله عليه وسلم براي يكي از اصحاب خود فرمودند: «در تو دو خصلت وجود دارد که خدای تعالی آن‌ها را دوست می‌دارد: بردباری و خون‌سردي». (صحيح مسلم)

گشاده رويی: پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «هيچ چيزی از کار خير را بي‌ارزش مشمار! هر چند که با چهره‌ای گشاده با برادرت روبرو شوی. (صحيح مسلم)

چشم پوشيدن از محرمات الهي: در فضيلت اين صفت كه بيشتر از جوانان انتظار مي‌رود، پيامبر صلى الله عليه وسلم مي‌فرمايند: «نگاه (بر نامحرم) تيری زهرآلود از تيرهای ابليس است، هرکه از آن به‌خاطر ترس از (عذاب) من درگذرد آن را تبديل به ايمان و باوری می‌کنم که شيرينی آن را در دلش بچشد. (طبراني)
بي‌ترديد چشم‌چراني –چه رو در رو يا از طريق تلويزيون- لطمه‌ي شديدي بر روزه‌ي روزه‌دار مي‌زند، پس مبادا اين سم كشنده، عسل روزه‌ي تان را مسموم كند. پيامبر صلى الله عليه وسلم به آن دسته از جوانان امت‌شان كه توان ازدواج را ندارند، فرمودند:
«..هركه توان ازدواج را ندارد بايد روزه بگيرد؛ زيرا روزه شهوت را فرو مينشاند [و چشم و شهوت را از وقوع بر حرام  محافظت مي‌كند]». (صحيح مسلم)

مرواريد بيست و پنجم:

امر به معروف و نهی از منكر:  بي‌ترديد بقاي اسلام و رشد امت منوط بر همين امر است: پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «سوگند به خدا! اگر به وسيله‌ي تو يك نفر هدايت شود، برايت از شتران سرخ‌مو با ارزش‌تراست»(ابوداود). آنحضرت صلى الله عليه وسلم صريحاً امت را به قيام در آن دستور داده و آن را جزء واجبات هر مسلمان قرار مي‌دهند: «هرگاه کسی از شما کار بدی را ديد؛ بايد آن‌را به دست خويش تغيير دهد، اگر نتوانست به زبان خود آن‌را منع کند و اگر نتوانست به دل خود آن را بد بداند و اين ضعيف ترين مرحله‌ی ايمان است». (صحيح مسلم)
مرواريد بيست و ششم: درود فرستادن بر پيامبر صلى الله عليه وسلم: آن‌حضرت صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «هر کس بر من يکبار درود بفرستد، خداوند در برابر آن بر وی ده بار درود می‌فرستد». (صحيح مسلم) به ويژه هنگام گرفته‌شدن نام آن‌حضرت صلى الله عليه وسلم كه درود فرستادن واجب است.

صدقه‌ی جاريه: (عمل خيري كه نفع آن به صورت دوامدار بر مسلمانان رسد) پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت سه مورد آن به قرار زير اشاره فرمودند: «هنگامي كه انسان می‌ميرد ثواب اعمال او–به‌جز سه چيز-  قطع می‌گردد: صدقه‌ی جاريه (مانند: احداث مسجد، شفاخانه و..) يا علمی که از آن به مردم نفع برسد يا فرزند صالح که برای او بعد از مردن دعا کند». (صحيح مسلم) پس چه خوب است تا شما در اين ماه مبارك براي نامه‌ي اعمال خود يك چنين حساب جاري را باز كنيد كه سال‌ها بعد از مرگ تان باز هم ثوابش به شما برسد.

تشويق زنان بر دادن صدقه: پيامبر صلى الله عليه وسلم خطاب به زنان مسلمان مي‌فرمايند: «ای زنان صدقه دهيد، هر چند که از زيور آلات شما هم باشد». (بخاري و مسلم). راوي حديث مي‌گويد: زنان با شنيدن اين توصيه‌ي پيامبر صلى الله عليه وسلم زيورآلات شان را از بدن جدا نموده و به عنوان صدقه تقديم مي‌كردند.
آيا زنان ما هم اين همت والاي زنان صدر اسلام را دارند؟ (خدايا! اين صفت ممتاز را به مادران و خواهران ما نيز عنايت فرما!).

ياری رساندن به مسلمان‌ها: پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «هرکه مشکلی از مشکلات دنيوی مؤمنی را حل کند، خداوند مشکلی از مشکلات روز قيامت او را حل می کند». (صحيح مسلم).

دعا در غياب برادر مسلمان: پيامبر صلى الله عليه وسلم در فضيلت آن مي‌فرمايند: «هيچ بنده‌ی مسلمانی نيست که برای برادرش در غياب وی دعا نمايد، مگر اينکه فرشته‌ای می‌گويد: و برای تو مانند آن باد». (صحيح مسلم).
در اخير، گفتني است كه دست‌اندركاران ماهنامه‌ي معرفت، متوقع دعاهاي خير شما در حق خود در معنوي‌ترين حالات رمضان هستند، اميد كه فراموش نشوند.
از خداوند منان مي‌طلبيم كه به همه‌ي ما توفيق عمل به تعاليم والاي اسلام را عنايت فرمايد! (آمين

با تشكر از ماهنامه معرفت- نشريه زون غرب جمعيت اصلاح

---

* ضياء احمد فاضلي استاد پوهنځى شرعيات پوهنتون هرات است.