برنامه خانواده در رمضان

روزه به مثابه ‌ى مجاهده ى نفس است. پس در هر لحظه براى جهاد، فداكارى و كسب خشنودى خداوند آماده باشد. كسى كه خواهان آسايش باشد، براى مدتى از آسودگى دست مى‌كشد. با خدا باش. هم و غم تو آخرت باشد تا آن كه تو و خانواده‌ات به بهشتى دست پيدا كنى كه پهناى آن به اندازه‌ ى آسمان‌ ها و زمين است

سميه مصطفی مشهور

خواهر مسلمان دوست دارد كه خود و خانواده‌اش در ماه رمضان در بهترين وضعيت باشند. اين امر با آمادگى لازم و به استقبال رمضان رفتن با روزه دارى و قرآن خوانى در ماه شعبان شدنى است، زيرا فرزندان به اين كارها عادت مى‌كنند. از آن‌جا كه رمضان ماهى‌ گرانبهاست و پاداش مضاعف دارد، مى‌بايد برنامه ‌اى توافقى ميان اعضاى خانواده، طراحى كنيم و موارد زير را مد نظرقرار دهيم:

1_اهتمام هم زمان به كميت و كيفيت

2_هدف صِرف رمضان نباشد، بلكه تا حدامكان پس از رمضان  ادامه يابد.

3_رعايت وضعيت سن افراد.

4_يادداشت تمام مواردى كه خانواده خواهان انجام آن است.

5_آراسته شدن به پاره ‌اى از اوصاف نيكو و زدودن پارهاى از اوصاف ناخوشايند، در ماه رمضان.

برنامه:

1_تلاوت، تدبر، حفظ و مراجعه‌ ى قرآن، اگر روزانه‌ به مدت نيم ساعت پس از نماز عصر، جلسه ‌اى قرآن برگزار شود و تمام اعضاى خانواده اذ كار شامگاهى را بخوانند، بهتر خواهد بود.

2_اداى نماز در اول وقت و رعايت خشوع در آن، و نمازهاى سنت مثل نماز چاشټاه و نماز تهجد، در حد امكان و با در نظر داشت سن افراد.

خواهر ارجمند، بكوش تا اعضاى خانواده طاعتى را به صورت جمعى انجام دهند، مثل تلاوت دستجمعى قرآن و نماز تهجد، اين كارها پيوند اعضاى خانواده و دوستى و محبت آنان را بيشتر و مستحكم تر خواهد كرد. پيامبر(ص) فرموده است: “هرگاه آدمى خانواده‌اش را در شب بيدار كند و هر دو، دو ركعت نماز بگزارند، در زمره‌ ى مردان و زنان ذاكر ثبت خواهند شد”.

3_ اداى نماز تراويح در مسجد، در حد توان كودكان.

4_ در خلال انجام كارهاى خانه، پيوسته با زبان ذكر بگو و براى خود وردى از اذكار، مثل تسبيح، استغفار، طلب بهشت، لااِِله اِلاّ الله، تعيين كن.

5_ دعا در طول روز، هڼام افطار، قيام الليل و تهجد، به همراه پايبندى به آداب دعا، دعا كردن براى برادران و خواهران مجاهد  خويش را فراموش نكنيم.

6_افطارى دادن به آدم ‌هاى روزه ‌دار، حتى اگر با دادن خرما و آب باشد، هم چنين ميتوان به همساېان و خويشاوندان خرما هديه داد.

7_استحضار نيت به هڼام افطار، اسراف نكردن در افطار چه از لحاظ مالى و چه از لحاظ زمانى. افطار ميتواند باعث صله ‌ى رحم و تقويت ارتباط با دېران باشد.

8_رفع نياز همساېان، خويشاوندان و … اين كار از يك ماه اعتكاف نشستن در مسجد رسول خدا بهتر است. فاصله‌ ى ايام قاعدگى را براى اين كار اختصاص بده.

9_صله‌ ى رحم، نيكى با پدر و مادر و همساېان و خويشاوندان، از طريق ديدار، تلفون، دعوت خويشاوندان و همساېان به  افطار جمعى.

10_ صدقه دادن، با شوهر، فرزندان، خانواده، خويشاوندان و خواهران‌ات سخاوت عاطفى و معنوى داشته باشد. نيازهاى كسانى را كه در پيرامون‌ات هستند رفع كن. با گفتن سخنان نيكو، آنان را اندرز بده و در شرايطى كه به آن نياز دارند، بخل مورز. با  بخشش اموال و انفاق كردن، سخاوت كن. خدايا، به كسى كه انفاق  مى‌كند، عوض بده. چه خوب بود اگر در هر خانواده  صندوق صدقات وجود داشت. برادران خويش را در فلسطين و جاهاى دېر فراموش نكنيم. كسانى را كه در پيرامون ما هستند، به اين كار تشويق كنيم. هم چنين ميتوان زكات اموال را در ماه رمضان پرداخت كرد تا ثواب هفتاد فرض را داشته باشد. هم چنين پوشاك، كفش و كيف ‌هاى زايد را ميتوان صدقه كرد.

11_ در اين ماه ميتوان از كامجويى زايد خود را سبك كرد. بدون شك، ماه، ماه افزايش رزق انسان مړمن است. ولى ما نبايد كامجويى را افزايش دهيم. كسى كه زياد بخورد، زياد مياشامد، زياد مى‌خوابد و زياد زيان مى‌بيند. ماه رمضان، شامل روزهاى اندكى است. مى ‌بايد از خوردن، آشاميدن، خوابيدن، سخن گفتن زايد و ڼاه‌ هاى بيسود بكاهيم. هر لحظهاى ارزش بسيار دارد. پيامبر(ص) فرمود:”كسى كه ماه رمضان را دريابد و آمرزيده نشود، ناكام و زيانبار شود”.

12_در اين ماه مفاهيم عميقى مثل رحمت، مغفرت و صبر را الهام  بگيريم و بكوشيم آن  ها را در خود و اطرافيان خويش محقق كنيم. روزه  بزرگ ترين كمك ما در تقواست. خداوند فرموده است:

“يا ډَيها الَّذِين آمَنُواْ كتِبَ عَلَيكمُ الصِّيامُ كمَا كتِبَ عَلَى الَّذِين مِن قَبْلِكمْ لَعَلَّكمْ تَتَّقُونَ”.اى كسانى كه ايمان آورده ايد! [گرفتن] روزه بر شما واجب شده است هماڼونه كه بر كسانى كه قبل از شما بودند واجب بوده است. باشد كه تقوا پيشه كنيد..” (بقره/183).

اين نتيجه (تقوا) تنها در صورتى به دست خواهد آمد كه روزه به صورت درست گرفته شده باشد.

13_ اعضاء، مثل چشم، گوش، زبان و ساير اعضا مى ‌بايد روزه دار باشند. مى ‌بايد متوجه تلويزيون باشيم. پيش از رمضان مى ‌بايد با فرزندانمان به اين توافق برسيم كه چه برنامه ‌هايى را تماشا كنند. اين كار براى آن كه روزه‌ ى آن ‌ها به درستى ادا شود و بيخوابى نكشند، لازم است. پيامبر(ص) فرموده است: “روزه امانت است. مى ‌بايد هر يك از شما از امانت خود ڼهداى كند”.

14_روزه به مثابه ‌ى مجاهده ى نفس است. پس در هر لحظه براى جهاد، فداكارى و كسب خشنودى خداوند آماده باشد. كسى كه خواهان آسايش باشد، براى مدتى از آسودگى دست مى‌كشد. با خدا باش. هم و غم تو آخرت باشد تا آن كه تو و خانواده‌ات به بهشتى دست پيدا كنى كه پهناى آن به اندازه‌ ى آسمان‌ ها و زمين است.

” وَالَّذِين آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيتهُم بِږِيمانٍ ډَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيتهُمْ وَمَا ډَلَتْنَاهُم مِّنْ عَمَلِهِم مِّن شَىءٍ كلُّ امْرِئٍ بِمَا كسَبَ رَهِين” . “و كسانى كه ايمان آوردند و خانواده‌هايشان با ايمان از آنان پيروى كردند، خانواده‌ هايشان را به آنان ملحق كرديم و هيچ چيزى از اعمالشان نكاستيم. هر كس در گروه آن چيزى است كه انجام داده است.” (طور/21)

پارهاي از اندرزها براي خانواده و فرزندان

1_بى خوابى نكشيدن، و خواب زود هڼام، تا فرزندان بتوانند براى سحرى خوردن بيدار شوند. سحرى خوردن مايه‌ ى بركت است. فرشټان براى كسانى كه سحرى مى‌خورند دعا مى ‌كنند. دير خوردن سحرى، باعث تقويت آدمى در روزه و اعمال ميشود و اداى نماز بامداد را در اول وقت تضمين مى‌كند.

2_انجام جمعى يك عمل طاعت مثل تلاوت قرآن يا تهجد. با اين كار روابط خانوادگى تقويت ميشوند.

3_جلسه‌ ى روزانه يا هفټى، يا رفتن براى نماز تراويح، از امورى است كه پيوند اعضاى خانواده را تقويت مى‌كند.

4_جمع شدن اعضاى خانواده براى سحرى و افطار و دعا

كردن براى يكدېر.

5_همكارى فرزندان با مادر براى آماده كردن سفره‌ ى افطار.

6_انتخاب غذاى مفيد و اسراف نكردن.

7_جايزه دادن به كودكان در عوض روزه گرفتن، خواندن قرآن يا رفتار خويشان.

8_بازخوانى درس ‌هاى كودكان را طبق برنامه پېيرى كنيد. درس ‌هاى آسان را به قبل از مغرب در نظر بگيريد و درس‌ هاى دېر را براى پس از نماز تراويح يا پس از نماز صبح بگذاريد.

9_پيوسته اين دعا را تكرار كنيد.”وَالَّذِين يقولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ ډَزْوَاجِنَاوَذُرِّياتِنَا قُرَّۍ ډَعْين وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِين ږِمَامًا”.”و كساني اندكه مېويند: پروردگارمان برايمان از همسران و فرزندانمان روشنى ديدگان ببخش و ما را پيشواى تقوا پيښان قرار ده”. (فرقان/74)

“وَږِذْ يرفَعُ ږِبْرَاهِيم الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيت وَږِسْمَاعِيل رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ږِنَّك ډَنتَ السَّميعُ الْعَلِيم”.”وآڼاه كه ابراهيم واسماعيل پايه هاى خانه[ى كعبه] را بالا بردند، [درحالى كه گفتند: ["اى پروردگار ما!] اين كار را] از ما بپذيريد،چرا كه بى گمان تويى همان شنواى دانا” . (بقره/127)