انټرنټ د نړۍ پنځم ککړ هیواد

ژباړه:

محمد مدثر اسلامي

د چاپیریال ساتنې یوې نادولتي ادارې ګرینپیس ((Greenpeace له خوا ترسره شوې څېړنه ښيي چې د معلوماتو مرکزونه (Data Centers) چې د نړی ډېره برخه انټرنټ یې په زور کار کوي د برېښنا تر ټولو لوی مصرف کوونکي دي. په 2007 کې د ګوګل (Google)، اکامای (Akamai)، یاهو (Yahoo) او اپل (Apple) د معلوماتو مرکزونو 662 بیلیونه kWh (کیلو واټه په ساعت کې) برېښنا لګولې. پداسې حال کې چې د ټول هند د بريښنا لګښت ایله 568 بیلیونه kWh ته رسیږي.

د (ستاسې معلومات څومره ککړ دي) تر سرلیک لاندې راپور کښلي که انټرنټ هیواد وی، د نړۍ د ککړو هیوادونو په کتار کې به یې پنځم ځای خپل کړی و. راپور زیاته کړې سره لدې چې ډیری آی ټي کمپنۍ د برېښنا د اغیزمنې کارونې په اړتیا ښه خبر دي او هڅه کوي څو ممکنه انرژي ذخیره کړي، بیا هم د پاکې انرژي کارول عاجله اړتیا نه ورته ښکاري. پدې توګه زیات شمیر د معلوماتو مرکزونه او آی ټي اړوند تاسیسات اړینه انرژي د ډبرې له سکرو برابروي.
راپور لیکي “د کمپیوټر سرور ساتنځایونه (Server Farms) ورځ په ورځ پراخیږي او شمیر یې څو چندو ته رسیږي.

د ټکنالوژي پر مټ د نښتې ننۍ دنیا د معلوماتو مرکزونه د یوویشتمې سلنې کارخانې جوړوي” راپور کې همدارنګه راغلي “د یوویشتمې پیړۍ ټکنالوجي تر اوسه په پراخه پیمانه برېښنا د تیر وخت له ناپاکې انرژي (د ډبر سکرو) څخه لاس ته راوړي. د څیړل شوو کمپینو له نیمایي زیاتې له پنځوسو تر اتیاوو په سلو کې بريښنايي اړتیاوې د ډبرې سکرو څخه لاس ته راوړي. “

راپور په هند کې د موبایل زیاتې کارونې (د راپور په ونیا د موبایل انقلاب) او پر چاپیریال یې اغیزو ته ځانګړې پاملرنه کړې. راپور کې دي “په هند کې د درې لکه ټیلیفون پایو له ډلې څلویښت په سلو کې یې په کلیوالو او نیمه ښاري سیمو کې لګیدلي چېرته چې لیني بریښنا یا له سره شته نه او یا هم په منظم ډول فعاله نه وي. په دې شان سیمو کې ټیلیفون کمپني د اړتیا وړ انرژي برابرولو لپاره ډیزل کاروي کوم چې د کاربن او هوا د ککړتیا کچه تر ډیره لوړوي. “

د راپور په وینا “د مخابراتي سکټور له خوا د ډیزلو لګښت اوس مهال دوه بیلیونه لیټره ته په کال کې رسیږي چې د رېل ګاډو له لګښت وروسته دویم راځي. ”
د ګرینپیس اداره همدار راز آی ټي کمپنۍ د حساب ورکونې پر مهال د مرموزو ځوابونو د وړاندې کولو لپاره غندي. راپور پدې اړه داسې لیکي “تر کومه چې د شفافیت خبره ده دا مهال په آی ټي سکټور دوه مخي معیارونه حاکم دي.  آی ټي کمپنۍ له پيریدونکو غواړي څو خپلو شخصي معلوماتو ته په لاس رسي کې پر کمپني پوره پوره باور وکړي، خو خپله تیار نه دي چې خپل برېښنايي منابع ښکاره کړي. “

د نړۍ د لویو آی ټي کمپینو په پرتله یاهو (Yahoo) تر ټولو شنه (چاپیریال ته کم زیان رسوونکې) پيژندل شوې او اپل (Apple) -تر ډیره په شمالي کارولینا کې د معلوماتو مرکز د شته والي له امله- چاپیریال ته تر نورو زیانمنه بلل شوې. د راپور په خبره په هند کې د بريښنايي لګښت په اړه د معلوماتو په وړاندې کولو کې وایپرو (Wipro) تر نورو ډېر شفافیت لري.

No related posts.