احادیث نبوی در مورد فضیلت روزه و احکام آن

 از ریاض الصالحین

ترجمه: عبدالله خاموش هروی

قال الله تعالی: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ{183} أَيَّاماً مَّعْدُودَاتٍ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَن تَطَوَّعَ خَيْراً فَهُوَ خَيْرٌ لَّهُ وَأَن تَصُومُواْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ{184} شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَن كَانَ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ } {185} البقرة: ١٨٣ – ١٨٥
خداوند می فرمايد: (ای آنانکه ايمان آورده ايد بر شما واجب شد روزه همان گونه بر کسانيکه پيش از شما بودند ) تا فرموده او تعالی ( ماه رمضان که در آن فرود آورديم قرآن را رهنمائی برای مردم و سخنانی روشن از هدايت و جدا کردن حق از باطل. پس هر که از شما دريابد آن ماه را بايد روزه گيرد، آن را و هر که بيمار باشد يا مسافر بر وی لازم است به شمار روزهای فوت شده از روزهای ديگر). تا آخر آيه بقره: 183 – 185

 وَعنْ أَبي هُريرة رضِي اللَّه عنْه، قال: قال رسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « قال اللَّه عَزَّ وجل: كُلُّ عملِ ابْنِ آدم لهُ إِلاَّ الصِّيام، فَإِنَّهُ لي وأَنَا أَجْزِي بِه. والصِّيام جُنَّةٌ فَإِذا كَانَ يوْمُ صوْمِ أَحدِكُمْ فلا يرْفُثْ ولا يَصْخَب،فَإِنْ سابَّهُ أَحدٌ أَوْ قاتَلَه، فَلْيقُل: إِنِّي صَائم. والَّذِي نَفْس محَمَّدٍ بِيدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائمِ أَطْيبُ عِنْد اللَّهِ مِنْ رِيحِ المِسْك. للصَّائمِ فَرْحَتَانِ يفْرحُهُما: إِذا أَفْطرَ فَرِحَ بفِطْرِه، وإذَا لَقي ربَّهُ فرِح بِصوْمِهِ » متفقٌ عليه.
وهذا لفظ روايةِ الْبُخَارِي. وفي رواية له: « يتْرُكُ طَعامَه، وَشَرابَه، وشَهْوتَه، مِنْ أَجْلي، الصِّيامُ لي وأَنا أَجْزِي بِه، والحسنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا »  وفي رواية لمسلم: « كُلُّ عَملِ ابنِ آدَمَ يُضَاعفُ  الحسَنَةُ بِعشْر أَمْثَالِهَا إِلى سَبْعِمِائة ضِعْف. قال اللَّه تعالى : « إِلاَّ الصَّوْمَ فَإِنَّهُ لِي وأَنا أَجْزي بِه: يدعُ شَهْوتَهُ وَطَعامَهُ مِنْ أَجْلي. لِلصَّائم فَرْحتَان:فرحة عند فطره، فَرْحةٌ عِنْدَ لقَاء رَبِّه. ولَخُلُوفُ فيهِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ ريحِ المِسْكِ» .
از ابو هريره رضی الله عنه روايت شده که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: خدای عزوجل می فرمايد: هر عمل فرزند آدم برای اوست، غير از روزه که برای من است و من پاداش آن را می دهم و روزه سپری است (در مقابل دوزخ يا گناهان) و چون روز روزهء يکی از شما باشد، بايد ناسزا نگويد، و فرياد نکشد و با کسی درگير نشود و اگر کسی او را دشنام داد يا با او جنگ کرد، بايد بگويد: من روزه دارم و سوگند به ذاتی که جان محمد در دست اوست، همان بوی دهان روزه دار در نزد خداوند از بوی مشک نيکوتر است. و برای روزه دار دو شادی است که بدان شاد می شود، يکی که چون افطار کند شاد می شود و ديگری که چون پروردگارش را ملاقات کند به روزه اش شاد می گردد. و اين لفظ بخاری است و در روايتی از او آمده که روزه دار طعام و آشاميدنی و شهوت خود را از جهت من ترک می کند. روزه از برای من است و من بدان پاداش می دهم و حسنه به ده برابرش.
و در روايتی از مسلم آمده که هر عمل فرزند آدم، چند برابر می شود، نيکی به ده برابرش تا هفتصد برابرش. الله تعالی فرمود: مگر روزه که همانا از برای من است و من بدان پاداش می دهم، شهوت و طعام خود را به دستور من می گذارد و برای روزه دار دو شادی است: يک شادی در وقت افطارش و يک شادی در وقت ملاقات با پرودرگارش و بوی دهن روزه دار در نزد خدای متعال از بوی مشک بهتر است.

وعنهُ أَنَّ رسولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَين في سَبِيلِ اللَّهِ نُودِيَ مِنْ أَبْواب الجَنَّة: يَا عَبْدَ اللَّهِ هذا خَيْر، فَمَنْ كَان مِنْ أَهْلِ الصَلاةِ دُعِي منْ باب الصَّلاة، ومَنْ كانَ مِنْ أَهْلِ الجِهَادِ دُعِي مِنْ باب الجِهَاد، ومَنْ كَانَ مِنْ أَهْل الصِّيامِ دُعِيَ مِنْ باب الرَّيَّانِ ومنْ كَانَ مِنْ أَهْل الصَّدقَة دُعِي مِنْ باب الصَّدقَةِ » قال أبو بكرٍ رَضِيَ اللَّه عَنْه: بأَبي أَنت وأُمِّي يا رسولَ اللَّه ما عَلى مَنْ دُعِي مِنْ تِلكَ الأَبْوابِ مِنْ ضَرُورة، فهلْ يُدْعى أَحدٌ مِنْ تلك الأَبْوابِ كلِّها؟ قال: « نَعَم وَأَرْجُو أَنْ تكُونَ مِنهم » متفقٌ عليه.
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: کسی که يک جفت در راه خدا انفاق دهد از دروازه های بهشت آواز داده می شود که ای بندهء خدا اين بهتر است. پس کسی که از اهل نماز باشد، از دروازهء نماز خوانده می شود و کسی که از اهل جهاد باشد از دروازهء جهاد خوانده می شود و کسی که از اهل روزه باشد، از باب ريان خوانده می شود و کسی که از اهل صدقه باشد، از دروازهء صدقه خوانده می شود.
ابوبکر رضی الله عنه گفت: پدر و مادرم فدايت يا رسول الله صلی الله عليه وسلم! بر کسی که از يک دروازهء از آن دروازه ها خوانده شود، ضرری نيست و آيا کسی هست که از تمام آن دروازه های خوانده شود؟ فرمود: بلی و اميدوارم که تو از آنها باشی.

وعن سهلِ بنِ سعدٍ رضي اللَّه عنهُ عن النَّبِيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « إِنَّ فِي الجَنَّة باباً يُقَالُ لَه: الرَّيَّان، يدْخُلُ مِنْهُ الصَّائمونَ يومَ القِيامة، لا يدخلُ مِنْه أَحدٌ غَيرهُم، يقالُ: أَينَ الصَّائمُون؟ فَيقومونَ لا يدخلُ مِنهُ أَحَدٌ غيرهم، فإِذا دَخَلوا أُغلِقَ فَلَم يدخلْ مِنْهُ أَحَدٌ» متفقٌ عليه.
از سهل بن سعد رضی الله عنه روايت است که: پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: هر آينه در بهشت دری است که به آن ريان گفته می شود و روزه داران در روز قيامت از آن داخل می گردند که هيچکس غير از ايشان از آن داخل نمی گردد. گفته می شود: روزه داران کجايند! پس ايستاده می شوند و از آن کسی غير از ايشان داخل نمی گردد و چون داخل شوند بسته می شود و هيچکس از آن وارد نمی شود.

 وعَنْ أَبي سَعيدٍ الخُدْريِّ رَضيَ اللَّه عنهُ قال: قالَ رسولُ اللَّه: « مَا مِنْ عبْدٍ يصُومُ يَوماً في سبِيلِ اللَّه إِلاَّ باعَدَ اللَّه بِذلك اليَومِ وجهَهُ عَن النَّارِ سبعينَ خرِيفاً » متفقٌ عليه.
از ابو سعيد خدری رضی الله عنه روايت است که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: هيچ بندهء نيست که روزی در راه خدا روزه گيرد، مگر اينکه خداوند به آن روز وی را هفتاد سال از دوزخ دور می دارد.
وعنْ أَبي هُرَيرةَ رضيَ اللَّه عنه، عن النَّبِيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَاناً واحْتِسابا، غُفِرَ لَهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذنْبِهِ » متفقٌ عليه.
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: کسی که رمضان را از روی ايمان و اخلاص روزه گيرد، گناه گذشته اش آمرزيده می شود.

وعنهُ رضيَ اللَّهُ عنهُ، أَنَّ رسولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قالَ: «إِذا جَاءَ رَمَضَانُ، فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجنَّةِ، وغُلِّقَت أَبْوَابُ النَّارِ، وصُفِّدتِ الشياطِينُ» متفقٌ عليه.
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود:چون رمضان آيد، درهای بهشت باز شده و درهای دوزخ بسته گشته و شياطين به زنجير کشيده می شوند.

 وعنهُ أَنَّ رسولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « صُومُوا لِرُؤْيَتِه، وَأَفْطِرُوا لِرُؤيَتِه، فإِن غمي عَليكم، فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبانَ ثَلاثينَ » متفقٌ عليه. وهذا لفظ البخاري.  وفي روايةِ مسلم: « فَإِن غُمَّ عَليكم فَصُوموا ثَلاثِينَ يَوْماً » .
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: روزه گيريد به ديدن آن (هلال) و روزه بخوريد به ديدن آن (هلال). پس اگر پوشيده شد بر شما عدهء شعبان سی روز را تمام کنيد. و در روايتی از مسلم آمده که پس اگر پوشيده شد بر شما (يعنی آسمان ابر بود) سی روز روزه بگيريد.
باب سخاوتمندی وکرم و انجام کارهای خوب و زياد انجام دادن آن در ماه رمضان بويژه و علی الخصوص در دههء اخير

 وعن ابنِ عباس، رضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، قال: كَانَ رَسُولُ الله، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم، أَجْوَدَ النَّاس، وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ في رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيل، وَكَانَ جِبْرِيلُ يَلْقَاهُ في كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ القُرْآن، فَلَرَسُولُ الله، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم، حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ أَجْوَدُ بِالخَيْرِ مِنَ الرِّيحِ المُرْسَلَةِ » متفقٌ عليه.
از ابن عباس رضی الله عنهما روايت است که: رسول الله صلی الله عليه وسلم دست و دل باز ترين مردم بود، و در رمضان از هر وقت ديگر بخشنده تر بود، هنگامی که جبرئيل عليه السلام با او ديدار می نمود. و جبرئيل در هر شب با وی ديدار نموده و قرآن را با وی تکرار می کرد. و همانا رسول الله صلی الله عليه وسلم در هنگامی که جبرئيل با او ديدار می کرد از بادی که می وزد در توزيع مال جواد تر بود.

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا قَالَت: « كَانَ رَسُولُ الله، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم، إِذَا دَخَلَ العَشْرُ أَحْيَى اللَّيْل، وَأَيْقَظَ أَهْلَه، وَشَدَّ المِئْزَرَ » متفقٌ عليه.
از عائشه رضی الله عنها روايت شده که گفت: چون دههء اخير داخل می شد، رسول الله صلی الله عليه وسلم شب زنده داری کرده و خانواده اش را برای عبادت بيدار می کرد وسخت تلاش می نمود.

 باب منع از اينکه پيش از رمضان و پس از نيمهء شعبان روزه گرفته شود، مگر آنکه آنرا به پيش از آن پيوسته دارد يا اينکه از روی عادت برابر افتاد بر اينکه عادتش چنان بود که روزهای دو شنبه و پنجشنبه را روزه گيرد، و با آن موافق افتد

عن أَبي هُريرة رضيَ اللَّه عَنْه، عن النبيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « لا يتَقَدَّمَنَّ أَحَدُكمْ رَمَضَانَ بِصَومِ يومٍ أَوْ يومَيْن، إِلاَّ أَن يَكونَ رَجُلٌ كَانَ يصُومُ صَوْمَه، فَلْيَصُمْ ذلكَ اليوْمَ» متفقٌ عليه.
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که:پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: هيچکدام شما يک روز يا دو روز پيش از رمضان روزه نگيرد، مگر اينکه کسی باشد که همان روز را روزه می گرفته، پس آن روز را روزه بگيرد.
وعن ابنِ عباس، رضيَ اللَّه عنهما، قال: قالَ رسولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « لا تَصُومُوا قَبْلَ رَمَضَان، صُومُوا لِرُؤْيتِه، وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِه، فَإِنْ حالَتْ دُونَهُ غَيَايةٌ فأَكْمِلوا ثَلاثِينَ يوماً » رواه الترمذي وقال: حديث حسنٌ صحيح.
از ابن عباس رضی الله عنهما روايت است که:رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: پيش از رمضان روزه نگيريد، بلکه با ديدن ماه روزه گرفته و با ديدن ماه افطار کنيد و اگر چنانچه ابری مانع ديدن آن شد، سی روز را تمام نمائيد.

وعنْ أَبي هُريْرَةَ رضِيَ اللَّه عَنْهُ قال: قالَ رسولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « إِذا بَقِيَ نِصْفٌ مِنْ شَعْبانَ فَلا تَصُومُوا » رواه الترمذي وقال: حديثٌ حَسَنٌ صحيح.
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که: پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: چون نيمی از شعبان بماند، روزه نگيريد.

وَعَنْ أَبي اليَقظَان عمارِ بنِ يَاسِرٍ رضيَ اللَّه عنْهما، قال: « مَنْ صَامَ اليَومَ الَّذِي يُشكُّ فِيهِ فَقَدْ عَصَى أَبا القَاسِمِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم » رواه أبو داود، والترمذي وقال: حديثٌ حسن صحيح.
از ابو اليقظان عمار بن ياسر رضی الله عنه روايت شده که گفت: آنکه در روزی که در آن شک است، روزه گيرد، همانا در برابر ابو القاسم صلی الله عليه وسلم نافرمانی نموده است.

باب در مورد آنچه در هنگام ديدن ماه نو گفته می شود

 عَنْ طَلْحَةَ بنِ عُبْيدِ اللَّهِ رضِيَ اللَّه عَنْه، أَنَّ النَّبِيَّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم كانَ إِذا رَأَى الهِلالَ قَالَ: « اللَّهُمَّ أَهِلَّهُ علَيْنَا بِالأَمْنِ والإِيمَان، وَالسَّلامَةِ والإِسْلام، رَبِّي ورَبُّكَ اللَّه، هِلالُ رُشْدٍ وخَيْرٍ » رواه الترمذي وقال: حديثٌ حسن.
از طلحه بن عبيد الله رضی الله عنه روايت شده که: چون پيامبر صلی الله عليه وسلم هلال ماه را می ديد می فرمود: اللَّهُمَّ أَهِلَّهُ علَيْنَا… بار خدايا اين ماه را با امن و ايمان و سلامتی و اسلام بر ما نو کن، پروردگار من و تو الله است، ماه هدايت و خير باش.

باب در فضيلت سحری نمودن و تأخير آن مادامی که از طلوع صبح بيمی نباشد

عنْ أَنسٍ رَضِيَ اللَّه عَنْهُ قال: قال رسولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « تَسَحَّرُوا فَإِنَّ في السُّحُورِ بَركَةً » متفقٌ عليه.
از انس رضی الله عنه روايت است که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: سحری کنيد، زيرا در سحری ها برکت است.

وعن زيدِ بن ثابتٍ رَضيَ اللَّه عَنْهُ قال: تَسحَّرْنَا مَعَ رسولِ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، ثُمَّ قُمْنَا إِلى الصَّلاة. قِيل: كَمْ كانَ بَيْنَهُمَا؟ قال: قَدْرُ خَمْسونَ آية. متفقٌ عليه.
از زيد بن ثابت رضی الله عنه روايت شده که گفت: با رسول الله صلی الله عليه وسلم سحری نموده و سپس به نماز ايستاديم، گفته شد که چقدر فاصله در بين آن بود؟ گفت: پنجاه آيه.

وَعَنِ ابنِ عُمَرَ رَضيَ اللَّه عَنْهُمَا، قال: كانَ لرسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم مُؤَذِّنَان: بلالٌ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُوم. فَقَالَ رسولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « إِنَّ بلالاً يُؤَذِّنُ بِلَيْل، فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ » قَال: وَلَمْ يَكُنْ بَيْنَهُمَا إِلاَّ أَنْ يَنْزِلَ هذا وَيَرْقَى هذا، متفقٌ عليه.
از ابن عمر رضی الله عنهما روايت  شده که گفت: رسول الله صلی الله عليه وسلم دو مؤذن داشت: بلال و ابن ام مکتوم رضی الله عنهما. رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: چون بلال به شب اذان می دهد، بخوريد و بنوشيد، تا اينکه ابن ام مکتوم اذان دهد. گفت: و در بين آنها فاصلهء چندانی نبود، مگر اينکه اين فرود آيد و ديگری بالا رود.

ش: علماء گويند که بلال رضی الله عنه اذان می گفت و بر مناره برای دعاء و امثال آن منتظر می ماند و برای اطلاع صبح انتظار می کشيد و چون صبح نزديک می شد، از مناره پايان شده ابن ام مکتوم رضی الله عنه را مطلع می ساخت. وی هم خود را مهيا نموده وضوء می ساخت و همگام با طلوع صبح اذان را آغاز می کرد.

وعَنْ عمْرو بنِ العاصِ رَضِيَ اللَّه عَنْهُ أَنَّ رسول اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « فَضْلُ ما بيْنَ صِيَامِنَا وَصِيامِ أَهْل الكتاب أَكْلَةُ السَّحَرِ » . رواه مسلم.
از عمرو بن عاص رضی الله عنهما روايت شده که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: فرق ميان روزهء ما و روزهء اهل کتاب سحری خوردن است.

باب فضيلت شتافتن به افطار و آنچه که بدان افطار کند و آنچه که بعد از افطارش بگويد

عَنْ سَهْلِ بنِ سَعْدٍ رضِيَ اللَّه عَنْه، أَنَّ رسُولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قَال: « لا يَزالُ النَّاسُ بخَيْرٍ مَا عَجلوا الفِطْرَ » متفقٌ عليه.
از سهل بن سعد رضی الله عنه روايت است که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: هميشه مردم به خير اند، تا ماداميکه در افطار شتاب نمايند.

وعن أَبي عَطِيَّةَ قَال: دخَلتُ أَنَا ومسْرُوقٌ على عائشَةَ رَضِيَ اللَّه عَنْهَا فقَالَ لهَا مَسْرُوق: رَجُلانِ منْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم كلاَهُمَا لا يَأْلُو عَنِ الخَيْر: أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ المغْربَ والإِفْطَار، والآخَرُ يُؤَخِّرُ المغْرِبَ والإِفْطَار؟ فَقَالَت: مَنْ يُعَجِّلُ المَغْربَ وَالإِفْطَار؟ قال: عَبْدُ اللَّه ¬ يعني ابنَ مَسْعودٍ ¬ فَقَالَت: هكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، يصْنَع. رواه مسلم.
از ابو عطيه روايت شده که گفت: من و مسروق بر عائشه رضی الله عنها داخل شديم. مسروق به وی گفت: دو نفر از اصحاب محمد صلی الله عليه وسلم هستند که هيچکدام شان در انجام خير کوتاهی نمی کنند. يکی از آنها در ادای نماز مغرب و افطار عجله می کند و ديگری نماز مغرب وافطار را به تأخير می اندازد. وی گفت: رسول الله صلی الله عليه وسلم اينگونه عمل می کردند.

وَعَنْ أَبي هُريرَةَ رَضِيَ اللَّه عنْهُ قال: قالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، قال اللَّه عَزَّ وَجَلَّ: { أَحَبُّ عِبَادِي إِليَّ أَعْجَلُهُمْ فِطْراً } رواه الترمذي وقال: حَديثٌ حسن.
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که: پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: خداوند عزوجل فرمود: محبوبترين بندگانم نزدم کسی است که در افطار پيش از همه شتاب می کند.

 وَعنْ عُمر بنِ الخَطَّابِ رَضِي اللَّه عَنْه، قال: قال رَسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « إِذا أَقْبَلَ اللَّيْلُ مِنْ ههُنَا وأَدْبَرَ النَّهَارُ مِنْ ههُنا، وغَرَبتِ الشَّمس، فَقَدْ أَفْطَرَ الصائمُ » متفقٌ عليه.
از عمر بن خطاب رضی الله عنه روايت است که: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: چون شب از اينجا روی آورده و روز از اينجا پشت گرداند و آفتاب غروب کند، همانا روزه دار افطار نموده است.

وَعَنْ أَبي إِبراهيمَ عبدِ اللَّهِ بنِ أَبي أَوْفى رَضِي اللَّه عنْهُمَا، قال: سِرْنَا مَعَ رسولِ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، وَهُوَ صائم، فَلَمَّا غَرَبتِ الشَّمس، قالَ لِبْعضِ الْقَوْم: « يَا فُلانُ انْزلْ فَاجْدحْ لَنا، فَقَال: يا رَسُول اللَّهِ لَوْ أَمْسَيت؟ قال: « انْزِلْ فَاجْدَحْ لَنَا » قال: إِنَّ علَيْكَ نَهَارا، قال: « انْزلْ فَاجْدَحْ لَنَا » قَال: فَنَزَلَ فَجَدَحَ لَهُمْ فَشَرِبَ رسُولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، ثُمَّ قالَ: « إِذا رَأَيْتُمُ اللَّيْلَ قَدْ أَقْبَلَ مِنْ ههُنَا، فَقَدْ أَفْطَرَ الصَائمُ » وأَشارَ بِيَدِهِ قِبَلَ المَشْرِق. متفقٌ عليه.
از ابو ابراهيم عبد الله بن ابی اوفی رضی الله عنه روايت شده که گفت: با رسول الله صلی الله عليه وسلم در حاليکه روزه داشت، رفتيم و چون آفتاب نشست برای بعضی از گروه فرمود: فلانی، پائين شو برای ما سويق را به آب خلط کن. گفت: باشد تا خوب شب شود. گفت: پائين شو  برای ما سويق را به آب خلط کن.گفت: هنوز که روز است! فرمود: پائين شو برای ما سويق را به آب خلط کن. گفت: بعد وی پائين شده برای شان سويق را به آب خلط کرد و رسول الله صلی الله عليه وسلم آشاميده و فرمود: چون ديديد که شب از اينجا روی آورد به تحقيق روزه دار افطار کرده است و بدستش بطرف شرق اشارت نمود.

ش: هدف آن بوده که شتافتن در گشودن روزه فضيلت دارد و سويق چيزيست مانند تافتان که از آرد گندم و جو درست می شود.

وَعَنْ سَلْمَانَ بنِ عَامر الضَّبِّيِّ الصَّحَابيِّ رَضِيَ اللَّه عَنْه، عن النَّبِيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قَالَ: «إِذَا أَفْطَرَ أَحَدُكُم، فَلْيُفْطِرْ عَلى تَمْر، فَإِنْ لَمْ يَجد، فَلْيُفْطِرْ على مَاءٍ فَإِنَّه طَهُورٌ » .  روَاهُ أَبو دَاود، والترمذي وقال: حديثٌ حَسَنٌ صحيح.
از سلمان بن عامر ضبی صحابی رضی الله عنه روايت است که: پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: هرگاه يکی از شما افطار نمود، بايد با خرما افطار نمايد و اگر نيافت، بايد با آب افطار کند، زيرا آب پاک کننده است.
وَعَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّه عَنْه، قال: كانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يُفْطِرُ قَبْلَ أَنْ يُصَلِّيَ عَلى رُطَبَات، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ رُطَبَاتٌ فَتُمَيرْات، فإِنْ لمْ تَكُنْ تُميرْاتٌ حَسَا حَسَواتٍ مِنْ ماءٍ رواه أبو داود، والترمذي وقال: حديثٌ حسن.

از انس رضی الله عنه روايت است که:رسول الله صلی الله عليه وسلم به چند دانه رطب (خرمای تازه) افطار می نمود. اگر خرمای تازه نمی بود، پس به چند دانه تمر (خرمای خشک) و اگر چند دانه تمر نمی بود، چند جرعه آب می نوشيد.

باب دستور روزه دار به نگهداشت و محافظت زبان و اعضای وجودش از مخالفت ها و دشنام دادن همديگر و امثال آن

عنْ أَبي هُرَيرَةَ رضيَ اللَّه عنهُ قال: قالَ رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « إِذا كَانَ يَوْمُ صَوْمِ أَحدِكُم، فَلا يَرْفُثْ وَلا يَصْخَب،فَإِنْ سَابَّهُ أَحَد، أَوْ قاتَلَه، فَلْيَقُل: إِنِّي صائمٌ» متفقٌ عليه.
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که: پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: هرگاه روز روزهء يکی از شما باشد، پس دشنام نداده و صدا بلند نکند. و اگر کسی او را دشنام داد، يا با او جنگ نمود، بايد بگويد: من روزه دارم.

 وعنهُ قال: قال النبيُّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « مَنْ لَمْ يَدعْ قَوْلَ الزُّورِ والعمَلَ بِهِ فلَيْسَ للَّهِ حَاجةٌ في أَنْ يَدَعَ طَعامَهُ وشَرَابهُ » رواه البخاري.
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که: پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: کسی که سخن دروغ و عمل به آن را ترک نکند، پس خداوند تعالی نيازمند آن نيست که خوردنی و آشاميدنی خود را ترک کند.
باب در مورد مسائلی از روزه

عَنْ أَبي هُريرةَ رَضيَ اللَّه عَنْه، عَن النبيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « إِذا نَسِيَ أَحَدُكُم، فَأَكَلَ أَوْ شَرِب،فَلْيتِمَّ صَوْمَه، فَإِنَّمَا أَطْعَمَهُ اللَّه وَسَقَاهُ » متفقٌ عليه.
از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که: پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: هرگاه يکی از شما فراموش نموده و بخورد يا بنوشد، بايد که روزه اش را تمام کند، زيرا خداوند جل جلاله او را طعام داده و سيراب کرده است.

وعن لَقِيطِ بنِ صَبِرةَ رَضِيَ اللَّه عَنْه، قال: قلت: يا رسول اللَّه أَخْبِرْني عَنِ الْوُضوءِ ؟ قال: « أَسْبِغِ الْوضُوءَ ، وَخَلِّلْ بَيْن الأَصَابِع، وَبَالَغْ في الاسْتِنْشَاق، إِلاَّ أَنْ تكُونَ صَائماً » رواه أبو داود  ، والترمذي وقال: حديثٌ حسنٌ صحيح.
از لقيط بن صبره رضی الله عنه روايت شده که گفت:گفتم: يا رسول الله صلی الله عليه وسلم مرا از وضوء با خبر ساز؟ فرمود: وضوء را کامل نموده و بين انگشتانت را دست بکش و در آب در بينی کردن جز در صورتی که روزه دار باشی، مبالغه کن.

وعنْ عائشةَ رضي اللَّه عَنْها، قالَت: كانَ رسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يدْرِكُهُ الفَجْرُ وَهُوَ جُنُبٌ مِنْ أَهْلِه، ثُمَّ يَغْتَسِلُ ويَصُوم. متفقٌ عليه.
از عائشه رضی الله عنها روايت شده که گفت: بر رسول الله صلی الله عليه وسلم سپيدهء صبح فرا می رسيد، در حاليکه از (همبستری با همسرش) جنب بود و سپس غسل نموده روزه می گرفت.

 وعنْ عائشةَ وأُمِّ سَلَمَة، رَضيَ اللَّه عنْهُما، قَالَتَا: كانَ رسولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يُصْبِح جُنُباً مِنْ غَيْرِ حُلْم، ثُمَّ يصُومُ » متفقٌ عليه.
از عائشه و ام سلمه رضی الله عنهما روايت شده که گفتند: رسول الله صلی الله عليه وسلم بدون احتلام جنب گرديده و سپس روزه می گرفت.

No related posts.