میان ما نعرۀ “زنده باد فلان جای ندارد” (عاطف)

مصاحبه: احمد ضیاء رحیمزی
بازگردان: سیدهاشم سادات

خواننده گان محترم!
اصلاح میدیا گروپ در مورد بخش ها، فعالیت ها، و پلان های آیندۀ جمعيت اصلاح با محترم محمد عاطف، رييس اين نهاد مصاحبۀ را انجام داده است که اینك ترجمه دري آن را برای شما تقدیم می نمايیم.

اصلاح میدیا:

مهربانی کنید در مورد ساختار اداری و تشکیلات جمعیت اصلاح معلومات دهید!

استاد محمد عاطف:

بسم الله الرحمن الرحيم، الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على سيد المرسلين، حبيبنا و حبيب رب العالمين.
جمعیت اصلاح یک ارگان اجتماعی بوده که در سال 1382 شمسی تاسیس یافته و بعد از تاسیس، تشکلیلات را داشت که هر ارگان اجتماعی برایش ضرورت دارد، مانند رئیس، سکرتر جنرال، و مسوول هر بخش. اما بعد ازتصویب لایحه سازمان های اجتماعی دولت، ما تشکیلات خویش را کاهش بخشیدیم، و بجای پست سکرتر جنرال، سمت معاون جمعیت اصلاح را ایجاد کردیم. اصلا در جمعیت اصلاح فعالیت ها به چهار بخش تقسیم شده است!

1-    بخش اول ما بخش اداری است، که با دولت و دیگر موسسات در تماس می باشد.
2-    بخش دیگر فرهنگی و نشرات است که شامل رسانه های مرکز مانند: اصلاح ملی، قافله، اصلاح انلاین، رادیو اصلاح می باشد. همچنان ما در دفاتر ساحوی خویش نشراتی داریم که تحت نظارت دفتر مرکزی می باشد، مانند ماهنامه ژوند در زون شرق که از جلال آباد نشر می گردد، معرفت در غرب که از هرات نشر می گردد، و همچنان نشریه اسوه در فراه، برادران وردگ نشریه آذان را نشر می کنند، در کابل بخش خواهران نشریه به نام شقایق دارند.
3-     بخش سوم از فعالیت های ما در مورد فهم دین است که شامل درس های تفسیر، سیرت النبی، و دیگر دروسی که جامعه برای آن نیاز دارد و در مورد آگاهی عامه از دین موثر می باشد.

در بخش مدارس دینی، کار بالای دارالعلوم امام ابویوسف در ننگرهار جریان دارد، همچنان دارالعلوم اسلامی، دارالحفاظ زید بن ثابت، مدرسه دینی الفلاح برای طبقه اناث، و دیگر مدارس کوچک که همه اش در ننگرهار واقع میباشد. همچنان در کابل دار العلوم فخری برای اناث، و دارالعلوم اسلامی پلچرخی برای ذکور فعالیت دارد. در لوگر کار یک دار التحفیظ برای ذکور و اناث در جریان است، در ولایت هرات دار العلوم شاه ولی الله و مدرسه احیاء العلوم است که جدیداً آغاز به فعالیت نموده است. هدف ما این است که از طریق این مدارس و لیسه های عصری، فکر اسلامی را به جامعه تقدیم نماییم. ما به این تصور هستیم که همه بخش های که در اساسنامه ما وجود دارد، فعال سازیم، یکی از این بخش ها ایجاد اتحادیه های صنفی است که تا حال اتحادیه دکتوران را بنام (ایما) رسماً فعال ساختیم، و در وزارت عدلیه ثبت شده است، همچنان اتحادیه های انجینران، علمای دینی و نویسنده گان و ژورنالستان تحت کار است.

اصلاح میدیا:

جمعیت اصلاح این همه را برای کدام هدف انجام می دهد؟

استاد محمد عاطف:

در مجموع هدف جمعیت اصلاح رهنمائی جامعه به طرف تدین و اصلاح است، برای اینکه ملت افغانستان مسلمان است، و باید به طور واقعی با دین ارتباط داشته باشد، همچنان مبارزه با تعصبات، ترویج وحدت ملی، آبادی وطن از طریق فهم و دانش، مبارزه با فساد اخلاقی، و حفظ ارزشهای دینی و ملی هم از اهداف ما می باشد.
همه ای اهداف ما مربوط به ضرورت های جامعه ما می باشد، و یکی از پیام های که جمعیت اصلاح به جامعه دارد این است که افراد جامعه باید فهم همه جانبه ای از دین اسلام داشته باشند.

اصلاح میدیا:

شعار جمعیت اصلاح، اصلاح فرد، خانواده و جامعه می باشد، اگر در مورد این شعار وضاحت بدهید؟

استاد محمد عاطف:

ما برای جامعه آگاهی اسلامی می دهیم، به همین منظور این شعار را بالا کردیم، که فرد، خانواده و جامعه مسلمان را می خواهیم. ما به این عقیده هستیم که یک فرد مسلمان اساس جامعه را تشکیل می دهد، و باید این فرد از اسلام آگاهی شامل داشته باشد، حلال اش را حلال بداند و حرام اش را حرام، با دین رابطه شعوری داشته باشد، و اسلام را در همه عرصه های زنده گی تطبیق نماید.
در مورد خانواده نظر ما این است که اگر خشت اول این بنیاد به اساس ایمان گذاشته شود، همه خانواده به سوی ایمان قدم می وردارد، وتربیه اولاد و ساختار یک خانواده منظم به اساس ایمان صورت می گیرد.
در مورد جامعه ما به این تصور هستیم که جامعه متشکل از خانواده ها و افراد است، اگر افراد جامعه داد و ستد خویش را به اساس اسلام انجام دهند، آشکار است که جامعه اسلامی تشکیل می یابد.

اصلاح میدیا:

اگر در مورد فعالیت های ولایتی جمعیت اصلاح معلومات دهید، که در کدام ولایات فعالیت می کند، و در آینده کدام ولایات را تحت پوشش قرار خواهید داد؟

استاد محمد عاطف:

ما در اساسنامه خویش، اجازه هم داریم که در همه ولایات کشور فعالیت کنیم، و جمعیت اصلاح یک جمعیت افغانستان شمول باشد و ملت ما در تمام کشور به بیداری اسلامی نیاز دارد، به همین اساس ما در هرات تحت نام انجمن اخلاق و معرف دفتری داریم، در فراه بنام مرکز علمی و فرهنگی توحید، در لوگر و کنر، تخار، کندز، و مزار بنام جمعیت اصلاح دفاتر رسمی وجود دارد، علاوه بر این ما با همه ولایات کشور رابطه داریم، و پلان داریم که در همه واحدهای اداری کشور مراکز و دفاتر داشته باشیم.
سعی و تلاش ما اینست که نشرات ما به تمام این مناطق برسد، و حالا هم نشرات ما از این طریق به مردم در همه ولایات تحت پوشش می رسد.
بخش اصلاح افکار ما سلسله پخش کتب دینی را آغاز نموده است، و تا حال 150عنوان کتاب را به تیراژ تقریبا هشت لک جلد چاپ نموده است.

اصلاح میدیا:

شما یاد آور شدید که در ولایات دفاتر ساحوی دارید، مهربانی کنید بگوید که این دفاتر را چطور اداره می کنید، و در این میان دفاتر کدام ولایات قوی می باشند؟

استاد محمد عاطف:

سیستم ما طوری است که در هر ولایت اعضای جمعیت اصلاح حسب توان مالی خویش دفتر باز میکنند، اگر که یک اطاق هم باشد. در کشور ما تجارب نشان داده است که بعضی از ارگانها به کمک مالی دیگران دفاتر باز می کنند، و وقتیکه این کمک ها قطع گردند، دفاتر نیز مسدود میشوند، بناءً این یک تجربه ناکام است، و به همین خاطر دفاتر ساحوی جمعیت اصلاح به همکاری اعضای همان ولایت باز گردیده و پیش می روند.
فعال ترین دفتر ساحوی ما در زون شرق ولایت ننگرهار می باشد، که علاوه به شهر جلال آباد در بعضی ولسوالی ها نیز وجود دارد، و به این اساس پیام جمعیت اصلاح را از دفتر مرکزی گرفته و به ولسوالی ها می رسانند. در همه فصلهای سال کورس های معارف اسلامی، دوره های سیرت و فهم قرانکریم تدویر می یابد، و یک نشریه قوی بنام (ژوند) نیز نشر می گردد.
در قدم دوم ولایت هرات است، که با ولایات بادغیس، فراه و نیمروز نیز رابطه دارد، بنام معرفت یک ماهنامه دارد، برای خواهران کار منظم روان است، بر ضد مفاسد اخلاقی کمپاین قوی داشت، و یک دوره فهم قرآن را تدویر نمود که (100000) افراد در آن اشتراک نموده بودند.
در قدم سوم کابل میباشد، در کابل ما کوشش می کنیم که در هر ساحه یک دفتر ساحوی داشته باشیم، پیام جمعیت اصلاح را به مردم برسانیم، نشرات خویش را به مردم توزیع کنیم، و از برنامه های تعلیمی ما مستفید شوند.
در قدم چهارم دیگر ولایات می باشند، هدف ما این است که در همه تشکیلات اداری افغانستان، فعالیت های ما جریان یابد، زون مرکزی، زون غرب، زون شمال و شمال شرق، زون شرق، و زون جنوبی، در همه این زون ها حرکت فعال جمعیت اصلاح جریان دارد، و به تصور هستیم که پیام خویش را بطور دقیق به ملت خویش برسانیم.

اصلاح میدیا:

استاد! طوری که شما اشاره نمودید، فعالیت های جمعیت اصلاح روز به روز وسیع تر میشود، جمعیت اصلاح مصارف این ها را از کجا بدست می آورد؟

استاد محمد عاطف:

استاد: ما به این عقیده هستیم که یک فرد مسلمان اساس جامعه را تشکیل می دهد، و باید این فرد از اسلام آگاهی شامل داشته باشد

ما سعی کرده ایم که این همه فعالیت ها را خود ما پیش ببریم، اعضای ما یک فیصدی مشخص را از عایدات خویش به جمعیت اصلاح می دهند، تا به عقیده و فکر خویش خدمت کنند، ما قبلاً گفتیم که دفتر مرکزی ما هیچ دفتر ساحوی خویش را تمویل نمی کند، بلکه عکس این ما از دفاتر ساحوی به دفتر مرکزی خویش کمک می خواهیم. این به این خاطر که آنان مشکل خویش را از جیب خود حل نموده است، و به اساس احساس و همکاری که با دین و عقیده خویش دارند، برای تمویل برنامه های خویش از آن استفاده می نمایند.
علاوه بر این که آنان خود ایشان در تمویل مالی برنامه سهم می گیرند اشخاص دیگر را در مناطق خویش به همکاری وتمویل این برنامه ها از طریق صدقات، زکات …تشویق می کنند. بطور مثال در زون شرق دفتر جمعیت اصلاح برنامه های بزرگ را مشاهده می کنیم، گردهمای های بزرگ تعلیمی، نشریه ژوند، اما با این همه دفتر مرکزی تحت فشار یک افغانی هم نه آمده است.
همچنان در زون غرب، مجله معرفت نشر می گردد، کنفرانسها تدویر می یابد، و در این آواخر اجتماع بزرگ فهم قرآن صورت گرفت، مصارف این همه را برادران مسلمان و تجار همان منطقه پرداخت نموده است، و در همه افغانستان فعالیت های ما همینطور جریان دارد.
بعضی از برنامه های طوری است که از توان مالی برادران بالا می باشد، در این بخش ما از تجار ملی کمک می خواهیم، ما در همین سال 1389 دو مجلس بزرگی را با تجار ملی داشتیم، هچنان در رمضان مبارک سال گذشته برای برنامه های اطلاعاتی خویش از تجار کمک خواستیم که یک طبق توان خویش همکاری نمودند.
همین حالا یک تعداد از دوستان از ما می خواهند که تلویزیون داشته باشیم، اما ما برایشان گفتیم که طی شش سال به همکاری شما توانستیم که یک پایه رادیو را فعال نماییم، که برای پیش بردن آن باز هم به همکاری شما نیاز داریم، همچنان نشریه اصلاح ملی، قافله و دیگر به همکاری شما ضرورت دارند، و اگر همکاری شما باشد، انشاءالله به این هدف نیز نایل خواهیم شد. یک قیصه را به یاد دارم که یک روز یک خواهر با رادیو اصلاح تماس تلیفونی گرفت و گفت که من و چند خانم دیگر از فامیل مان، در ماه یک یا یک ونیم هزار افغانی را برای رادیو شما جمع آوری می کنیم، یک مقدار پول جمع گردیده است، شما یک تن را بفرستید که این را برایش بدهیم، این برای این که آنان برنامه های ما را به دقت گوش داده اند و می خواستند که با برنامه های ما کمک کنند، از این جهت ما اطمئنان بدست میاوریم که الحمد لله ملت ما مسلمان است و با برنامه های ما همکاری قوی دارد.

اصلاح میدیا:

علاوه بر این که جمعیت اصلاح به حیث یک سازمان اجتماعی است، میان مردم منحیث یک تحریک دینی نیز محبوبیت و شهرت دارد، بالخصوص میان جوانان، در این مدتی که شما با جوانان کار میکنید، میان آن رجحان و تمایل دینی را چطور ارزیابی می کنید؟

استاد محمد عاطف:

رجحان دینی دو بخش دارد، با جوانانی که ما در تماس و ارتباط هستیم، واقعاً که سبب تقویه ایمان می گردند، اما فعلاً یک شکایت به طور عمومی در جامعه افغانی وجود دارد، این که، مشکلات و نابسامانی های اخیر تا حدی خلل ایجاد نموده است که میان مردم شک در دین و متابعت از شهوات بطور واضح دیده می شود، این دو عوامل خطرناک برای لغزاندن جوانان می باشند که بالایش کار جریان دارد. دشمن یا هر کسی که در صدد نابودی جامعه ما است، در قدم اول کارهای را انجام می دهد تا باور و اعتماد مردم نسبت به دین کمتر شود، در قدم دوم می خواهند جوانان را در لذت های زندگی غرق کنند، و از راه درست باز شان دارند، این دو چالش های اند که جوانان با آن دست و گریبان هستند. اما با این همه من به این فکر هستم که دینداری که حالا در جامعه به میان آمده، آن دینداری شعوری می باشد. الحمد لله از سال 1381 به این سو، جوانان به سوی مساجد رو آوردند، که این خودش قوتبخش ما می باشد، قبلاً که کورسهای تعلیمات اسلامی و معارف اسلامی را دایر می کردیم، اگر 50 تن اشتراک کننده نیز می داشتیم، برای ما پیروزی بود، اما حالا ما مشاهده میکنیم که در کورسی که 300 تن گنجایش داشت، اضافه از 300 تن اشتراک کردند. تجربه و برداشت من این است که اگر پیام دین به طور درست به مردم رسانده شود، برای دینداری شعوری در این جامعه کار به خوبی پیش می رود، و فرصت زیاد هست، در افغانستان تا حال دینداری میراثی و تذکریی بوده، و جمعیت اصلاح در صدد این است که در چوکات فعالیت های خویش مردم را به دینداری شعوری سوق دهد، بناءً من به این نظر هستم که اگر ارگان ها و نهادهایی که در تلاش پخش دین میان مردم هستند، تصور درست را از اسلام پیش کنند، به همان اندازه این دینداری میان مردم پخش می گردد.

اصلاح میدیا:

در این اواخر اخبار منتشر گردید که بعضی از جوانان افغان به سوی ارتداد و مذاهب باطل رفتند، به نظر شما فتنه ارتداد از کجا برخاست و عوامل اش چه بود؟

استاد محمد عاطف:

موضوع ارتداد، و یا رفتن جوانان به سوی بی دینی دو عامل دارد، یکی خارج و دیگر هم داخلی. شما ببینید یک طبقه از جوانان به این معتقد اند که نجات ایشان در این دین نهفته است، دیگر آن عده جوانانی که از دین به مصلحت خویش تعبیر می کنند، و برای منافع خویش از آن استفاده می کنند، اگر موضوع مصلحت شخصی مطرح بوده باشد، پس هر کس به سوی مصلحت خویش می رفت.
ما چرا به نسل جوان حق نمی دهیم تا تشویش خویش را برای ما اظهار نماید؟
اگر ما مشکل یک جوان را شنیدیم و برایش راه حل را نشان دادیم، هیچ وقت از دین رو نمی گرداند، و اگر اورا ما خاموش ساختیم و حق پرسش را از نزدش گرفتیم و توهین اش کردیم، این خود عامل پخش بی دینی در جوانان می باشد.
عامل دیگر اینست که، دیموکراسی که امروز بالای این کشور حاکم است، برای این نیست که دین را بین مردم پخش کند، بلکه این خود بی دینی را در این کشور نشر می کند، که این عامل بیرونی این بی دینی می باشد. این خارجی ها که امروز در کشور ما به ملیونها دالر را به مصرف می رسانند، برای چه آمده اند؟
استعماری که بر این کشور حاکم است، با پیر مرد و پیچه سفید کار ندارد، با جوانان کار دارد، می خواهد جوان را به این قانع سازد که در این جا برای تو جای گاه نیست، این دین بسیار تنگ و ضیق است، بیا تا به جهانی برویم که هر چیز در آنجا آزاد است، در آنجا جواب دادن وجود ندارد، در عیسویت و یهودیت امروزی ایمان بر آخرت وجود ندارد.
عامل سوم این است که میان ارگان های که برای دین کار می کنند، کدام همآهنگی وجود ندارد، میان معلم، ملا و عالم همآهنگی وجود ندارد، یک جوان به نمی فهمد که تخصص وی چه فایده دارد؟ یک انجنیر نمی داند که تخصص اش چه خدمت به اسلام کرده می تواند؟ هدف ما از تاسیس اتحادیه های صنفی این است که جوانان در چوکات تخصص شان با اسلام پیوند پیدا کنند.
عامل چهارم این هم شده میتواند که ما در مساجد با جوانان بر تعامل سالم فکر نمی کنیم، به ضرورت های فطری جوان فکر نمی کنیم، در اسلام درجه هر چیز معلوم است، فرض، واجب، سنت ومستحب، اما ما برای مستحب یک جوان را از فرض باز می داریم، بر موضوعات کوچک جوان را از مسجد منع می کنیم، دین خواسته فطری انسان است، اگر مسلمان برایش راه را باز نکند پس مسیحی آغوش خویش را برایش باز خواهد کرد.
همین حالا برایم کسی گفت که در بامیان برای بودایزم و مسیحیت دعوت جریان دارد، که اداره کشور هم نمی تواند از او ممانعت کند. جاپان مردم را به بودایزم دعوت میکند، و اورپایی ها مردم را به مسیحیت. چند سال گذشته برای تعصبات قومی فعالیت ها جریان داشت، اما با برکت اسلام چیزی دست آوردی نداشت. حالا کوشش این جریان دارد که در کشور ما بودایزم و مسیحیت را ترویج نمایند. اگر حالت به همین منوال جریان داشته باشد، و ما برای آینده فکر نکنیم، فردا این ادیان در افغانستان صبغه رسمیت خواهند گرفت.

اصلاح میدیا:

جمعیت اصلاح در مدت کم منحیث یک جریان دینی در جامعه مطرح گردید، علت این چه بوده می تواند؟

استاد محمد عاطف:

علت اول اش این است، که افغانستان یک جامعه اسلامی است، و همه امور اسلام به اساس شوری می باشد، جمعیت اصلاح همه کارهای خویش را به اساس شوری پیش می برد، همین علت است که جمعیت اصلاح تا حال کدام قدمی را نه برداشته است که سبب خجالت اش گردد. رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید، کسیکه مشوره کند ناکام نمی گردد، وکسی که استخاره کند پشیمان نمی گردد.
علت دوم این است که ما به سیستم خودکفایی روان هستیم، به این تصور هستیم که تا حد توان خویش مصارف خویش را خود ما بپردازیم، و روز به روز اعضای جمعیت اصلاح زیاد می شود و کار نیز بیشتر می گردد.

دفتر مرکزی ما هیچ دفتر ساحوی خویش را تمویل نمی کند، بلکه عکس این ما از دفاتر ساحوی به دفتر مرکزی خویش کمک می خواهیم (استاد محمد عاطف)

دیگر اینکه جمعیت اصلاح به اساس تصور دینی منحیث نهاد اجتماعی تاسیس گردیده است، و به این تصور است که این یک خط فکری است، و وابسته به یک فرد نمی باشد، به خلاف تصورات گذشته که در آن شعار “زنده باد فلان” بود، اما در سیستم جمعیت اصلاح برای ” زنده فلان” اصلاً جای وجود ندارد. و اگر کدام وقت چنین نظر پیدا می شود، انحراف خواهد بود.
امتیاز دیگر جمعیت اصلاح این است که برای اعضای خویش در حساب دهی شفاف می باشد، زندگی اعضا اش شفاف است، هر یک عضو یک بخش از عاید خویش را به حیث حق العضویت به جمعیت می پردازد، دیگر اینکه ما هر سال به تصور شوری کار های خویش را ارزیابی می کنیم. هر عضو ما از هر کنار کشور از طریق ایمیل، موبایل، شفوی، کتبی انتقادات خویش را به ما ارسال می کنند، ما مکلف هستیم که برای دفع آن و یا به جواب دادن آن فکر کنیم.
این عواملی است که جمعیت اصلاح را به حیث ارگان اجتماعی، و دینی به این سرحد رساند، و الحمد لله مطمئن هستیم که قدمهای ما در آینده از این استوار خواهد بود انشاء الله.

اصلاح میدیا:

آیا در جمعیت اصلاح خواهران عضویت دارند، و یا برای آنان ادارات تعلیمی تهیه شده؟ اگر باشد، به اساس کدام معیار ها می باشد؟

استاد محمد عاطف:

جامعه انسانی از مرد وزن تشکیل گردیده است، و هر ارگان یا سازمانی که یک طبقه را از نظر می اندازد، فعالیت آن یک طرفه خواهد بود.
در جامعه افغانی ما زن مورد تهدید می باشد، اگر جامعه به فساد مبتلا می گردد، اولتر از همه از زن استفاده می گردد، بخاطری که دشمنان اسلام این شعار را سر می دهند که اگر زن را در دست خویش گرفتی، میتوانی جامعه را به هر سو که می خواهی سوق دهی. ب
از همین لحاظ توجه به این قشر ضرورت جامعه ما می باشد، دیگر اینکه ضمن معیارهای متعدد برای عضویت، فعالیت و همکاری خواهران در جمعیت اصلاح مهم ترین معیار اش این است که این همه در چوکات شریعت اسلامی باشد، یک سیستم جدا دارند، هیچ نوع اختلاط وجود ندارد، چرا که برای کار دین اختلاط خودش بی دینی است، برای آنان مکاتب جداگانه است، برنامه های جدا که از طرف خود خواهران پیش میروند، میباشد. آنان در حجاب کامل ایمانی و اسلامی می باشند، و ما برای آنان چیزی را تقدیم می کنیم که آنان برایش در جامعه نیاز دارند. اما در بخش نشرات خویش برای همه یکسان فکر اسلامی را می رسانیم، و در آینده برای فعالیت های دیگر زمینه را مساعد می کنیم.

اصلاح میدیا:

پیام شما به مردم افغانستان چه است؟

استاد محمد عاطف:

پیام من به مردم مسلمان خویش این است که بر دین حق خویش ببالند، خویش را از آن آگاه سازند، بر آن عمل کند، و برای دیگران آنرا برسانند. در ضمن این از تمام جریانات دینی و اصلاحی حمایت کنند و در کنار آن بایستند، انشاءالله اگر اخلاص وجود داشته باشد، این همه سعی و تلاش ها به کامگاری خواهند رسید، و ما یک افغانستان آزاد، آرام، و خود مختار خواهیم داشت.

نورې دا ډول ليکنې:

1. زمونږ په منځ کې “زنده باد فلان” ځاى نلري (عاطف)