رمضان ماه پالایش قلب ها

نوشته: د. باسم عمر استاد بخش اسلام شناسى، دانشگاه بحرين
ترجمه: احمد راشد رسولى – كويت

منبع: سايت اخوان أون لاين

قلب سليم به آن قلبى اطلاق ميشود، كه از همه شرور و بد منشى ها مانند شرك به خداوند جلاجله، شك و ترديد ها، شهوات و تمايلات شيطانى و… بر كنار بوده باشد.
همچنان قلب سليم همان قلبى است كه از همه خصلتها و كنشهاى مذموم برطرف بوده كه قرآن و سنت پيغمبر (ص) از زشتى و قباحت آن سخن گفته است: مانند بغض، كينه، حسد، بخل، كبر، دنيا پرستى و محبت به آن.
درست! قلب سليم به قلبهايى ميتوان گفت كه فقط خداوند يگانه را با نيت خالص عبادت كرده و حقوق آفريدگار بى همتا را بشناسند و  همه آنرا به صورت كامل و بدون سستى اداء نمايند.

قلب سليم به حيث مدار نجات و كاميابى انسان در روز آخرت به شمار ميرود، زيرا خداوند بزرگ مى فرمايد:{ يوم لا ينفع مال و لا بنون، إلا من أتى الله بقلب سليم}. ( سورة شعراء: 88،89)

ترجمه: ( به ياد آور آن) روزي را كه مال و فرزندان منفعت و فايده اى (براى انسان در جهت رهايى و نجاتش)  نمى رساند، مگر كسانى كه با دلها و قلب هاى سليم و پاك به سوى خداجلاجله  آمده باشند.

بلى خواننده عزيز! اصلاح و سلامت قلوب و دلها؛ ضامن صلاح و رستگارى انسان است و فاسد گرديدن آن؛ همه وجود انسان را به فساد و تباهى مى كشاند. پيامبر جليل القدر اسلام مى فرمايند:” آگاه باشيد كه پارچه گوشتى در بدن انسان است، اگر آن اصلاح و راست شد؛ همه جسم به صلاح و راستكارى مى گرايد، و اگر آن فاسد و خراب شد  همه بدن فاسد و تباه مى شود، آگاه باشيد كه همان پارچه گوشت (كه مدار صلاح و فساد انسان مى باشد) عبارت از قلب است”. (به روايت بخارى و مسلم).

به اعتبار آن كه جز خداوندجلاجله  هيچ كسى به عمل قلبى راه ندارد و از  درون آن آگاه نيست، به همان سبب از عمل جوارح و بقيه اعضاء بهتر و با ارزش تر شناخته شده است.

صالحين و پيشوايان امت اسلامى به خاطر اهميت عمل قلبى؛ خود قبل از هرچيز ديگر به اصلاح و سلامت قلبهاى خويش مى كوشيدند. حسن بصرى رحمه الله در اين مورد مى گويد:” اى فرزند آدم! تو صاحب گفتار و رفتار هستى و ثواب هريك را به دست مى آورى، اما عمل تو از گفتارت بهتراست، همچنان تو داراى اعمال پوشيده و آشكار هستى، اما همان كردارهاى سرى و نهانى (خالصانه وبه دور از رياكارى) بهتر از اعمال ظاهرى و آشكار است ( زيرا خطر راه يافتن ريا و سمعه و عدم خلوص نيت در آن بيشتر است).

همچنان  عارف و فقيه معروف عبد الله بن مبارك رحمه الله در وصف امام مالك رحمه الله مى گويد:” من كسى را سراغ ندارم كه به پايه منزلت امام مالك رسيده باشد، زيرا ايشان نه روزه زياد (نفلى) مى گرفتند و نه هم نماز  (نفلى) زياد مى خواندند، اما آنچه كه وى را از ديگران برترى و تمايز بخشيده بود؛ همان سر و قلب پاكيزه و صاف او بود”. (سير اعلام النبلاء).

بناء چون ما درماه مبارك رمضان قرار داريم، قابل تذكر ميدانم كه خود را به اين امر مهم و حياتى كه همان قلب سليم است؛ آماده سازيم و تلاش ورزيم با همان صفات برجسته قلبهاى مان را عيار سازيم، درست است كه وصول و رسانيدن دلها به آن منزلت و مرتبه بلند كار آسانى هم نيست ولى مستحيل هم نمى باشد، زيرا كسى كه در راه خداجلاجله  و كسب رضايت او تعالى در مقابل قلب هاى مريض و ناسالم مبارزه و جهاد كند؛ حتما به آن مرتبه و جايگاه رفيع رسيده و پيروز مى گردد. خداوند جلاجله  مى فرمايد: (والذين جاهدوا فينا لنهدينهم سبلنا و إن الله لمع المحسنين}. (سورة عنكبوت:69). ترجمه:” كسانى كه  در راه ما – خداوندجلاجله – جهاد كنند به درستى كه ما آنان را به راه خود هدايت مى كنيم و همانا خداوند متعال يار و ياور نيكو كاران است “.
انسان اگر بتواند خويش را به مرتبه قلب سليم برساند و يا حد اقل خود را به آن نزديك بسازد؛ ميتواند به فيض و بركت هاى اين ماه گرامى دست يابد.

و از جمله بركات و خير وافرى كه نصيب دارندگان قلبهاى سليم مى گردد ميشود گفت كه مغفرت و رحمت بى كران خداوندجلاجله  به قلبهاى سالم نسبت به قلبهاى بيمار اولى تر و نزديك تر است، زيرا خداوندجلاجله  از قلوب بندگانش آگاه و با خبر بوده و همان قلب موصوف مناسب ترين قلبى است كه شايان بخشش و مرحمت الهى ميباشد.

از فيوضات ديگر ماه رمضان اينست كه صاحبان قلب سليم تنها ميتوانند لذتى را در هنگام عبادت و مناجات خويش چشيده كه مانند آنرا نديده اند. اما قلبهاى ديگر از درك چنين لذتى عاجز و به دور مى باشند.

همچنان فرق ميان دارندگان قلب سليم و غير سليم حين تلاوت قرآن آشكار ميشود، زيرا قلبهاى سالم اند كه همواره تحت تأثير تلاوت آيات الهام بخش قرآن قرار مى گيرند، نه قلبهاييكه به بيمارى هاى مختلف سردچار اند ويا هم به اين مرتبه نرسيده اند.
اغلب مردم در ماه رمضان قرآن را تلاوت مى كنند مگر همه از تلاوت خويش نفع بردارى درست نكرده و از فيوض و بركات آن بى بهره مى مانند، زيرا همان فوائد و ثمره ها از راه تدبر و تفكر در آيات قرآن بدست مى آيد و آنان بدون تدبر و تفكر قرآن را خوانده و يا هم به آن گوش فرا مى دهند.

اما در اينجا حال و شأن قلبهاى سليم در تعامل با قرآن شكل ديگرى است، زيرا آنان پاك و سرشار از اخلاص و صفاء براى خالق خويش هستند و همواره با تدبر، فهم و انديشيدن آيات قرآن را تلاوت نموده و به همان خاطر حلاوت و زيبايى قرآن را مى چشند.

اثرات مثبت ديگرى كه قلب سليم در پى دارد همان است كه مردم هميشه در خلال ماه رمضان؛ در جستجوى قلبهاى مهربان و مملو از عطوفت، زبان پاكيزه، دستان انفاق گر و چهره هاى گشاده مى باشند و همه اين صفات نيك و انسانى را فقط در  وجود دارندگان قلبهاى سليم  ميتوان پيدانمود.

همانگونه كه ماه رمضان ماه رهايى و نجات بندگان از آتش جهنم است و از آثار ديگر قلبهاى سليم اين است كه صاحبان آن؛ شايسته ترين و اولى ترين مردم براى نجات و رهايى يافتن از آتش دوزخ مى باشند، زيرا رحمت بيكران خداوندجلاجله  حكم مى كند كه اصحاب قلبهاى سالم و پاك به بهشت و نعمات الهى نايل شوند و از عذاب خداوندجلاجله  رهايى و  نجات پيدا كنند.
از آنجايي كه خير و بركات بي شمارى در ماه پرفيض رمضان از آن اصحاب قلبهاى سليم و پاكيزه مى گردد، از همه روزه داران عزيز مي طلبم كه ماه رمضان و هر روز آن را باهمان قلبهاى پيراسته و سر شار از زيبايى ها به استقبال نشسته و آنرا از همه امراض كشنده چون شرك، كينه، حسد، دشمنى، خصومت و آفتهاى معنويت برانداز ديگر كه قلبها را به فساد و تباهى مى كشاند؛ به دور ساخته، و آنرا خالص و صاف گردانيم.

درست! كسانى كه ماه رمضان را با اينگونه قلبى صيقل شده و جلا يافته به انتظار مى نشينند؛ با قاطعيت ميگويم  كه لذت و حلاوتى را از روزه رمضان و عبادت در آن ماه احساس ميدارند كه هر گز نظير و مانند آنرا در حيات و زندگى خويش نديده و نه چشيده است.
در پايان از خداوند متعال ميطلبم كه براى همه ما سلامت و صلاح قلبى را نصيب گردانيده و به طاعت و فرمانبرى خويش مارا توفيق عنايت فرمايد.

No related posts.