رمضان، ماه توبه

توبه یعنی چه؟

توبه در لغت به معنای بازگشت می باشد و گفته شده توبه یعنی بازگشت از آنچه که خداوند در ظاهر و باطن ناپسند می داند و رفتن به سوی آنچه که خداوند در ظاهر و باطن دوست دارد،و گفته شده کسی که از اموری که خداوند نهی کرده به خاطر حیاء و شرم از خدا و ترس از عذاب خداوند دوری کند توبه کننده می باشد

سخنان بزرگان در مورد توبه

حضرت عمر رضى الله عنه: با توبه کنندگان نشست و برخاست داشته باشید چرا که توبه کنندگان از همه مردم دلهایشام نرم تر است
حضرت علی رضى الله عنه: عجیب است کسی که در حالت نابودی است اما راه نجات هم همراه او می باشد.سوال شد آن راه نجات چیست؟ فرمودند: توبه و استغفار
ربیع بن خثیم میگویند:آیا درد و دوا و شفاء را میشناسید؟گفتند:نخیر.فرمود:درد،گناه است،دوا استغفار و شفاء این است که توبه کنید و به سوی گناه برنگردید.
طلق بن حبیب:بدرستی که حقوق خداوند بیشتر از آن است که بندگان بتوانند آن را انجام دهند،پس در صبحگاه و شامگاه به سوی او برگردید و توبه کنید.

وجوب توبه:

وجوب توبه در جهت امید به دو امر یا دو هدف اساسی که هر شخص مؤمن جویای آنها می باشد:
1- کفاره ی گناهان.
2- دخول به بهشت جاویدان.
و هر انسان مسلمانی نیاز شدیدی به این دو موضوع دارد که:
1- خطاهایش محو گردد.
2- گناهانش بخشوده شود.
بعضی از عالمان علم اخلاق می گویند (توبه بر همگان حتی اولیاء و انبیاء واجب است و گمان مبرید که توبه فقط مخصوص آدم u  بوده است.آنجا که خداوند متعال می فرماید:
)وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى ‏ ثُمَّ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَتَابَ عَلَيْهِ وَهَدَى (‏ (طه:121-122)
و حدیث (کلکم خطاوءُونَ وخَیرُ الخطائین التَوابُونُ) :همه شما خطاکارانید و بهترین خطاکاران توبه کارانند)اشاره به این مطلب دارد.حکم وجوب توبه،همگانی،دائمی و مربوط به هر شرایط و احوال است.به دلیل عمومیت در آیه )توبوا الی الله جمیعا(هیچ انسانی از نافرمانی های اعضا و اندامهایش در امان نیست.

فضیلت توبه و توبه کنندگان:

1- خداوند توبه کاران را دوست دارد)…و إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ)( بقره:222)
2- تبدیل کارهای زشت و ناپسند به حسنات )إِلَّا مَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلاً صَالِحاً فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ( فرقان:70)
3- ملائک مقرب درگاه خداوند برای توبه کنندگان طلب مغفرت می کنند و از خداوند می خواهند که آنان را از عذاب دوزخ حفظ کند)الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ( (‏غافر :7)
4- توبه کنندگان مشمول رحمت و مغفرت پروردگار قرار خواهند گرفت ‏) وَالَّذِينَ عَمِلُواْ السَّيِّئَاتِ ثُمَّ تَابُواْ مِن بَعْدِهَا وَآمَنُواْ إِنَّ رَبَّكَ مِن بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ (‏(اعراف 153)
5- توبه سبب پذیرفتن اعمال بندگان و بخشش از بدی ها می شود)‏ وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُو عَنِ السَّيِّئَاتِ وَيَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ( (‏شوری :25)
6- توبه سبب نزول برکات از آسمان و زیادت نیرو و توان می شود)  وَيَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَاراً وَيَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلَى قُوَّتِكُمْ ((هود:52)
7- خداوند از توبه بندگانش خوشحال می شود
پیامبرصلى الله عليه وسلم می فرمایند: )الله اشد فرحاً بتوبةٍ عبده(

نشانه های قبولی توبه:

توبه مقبول نشانه هایی دارد که با آن از توبه مردود جدا می شود که عبارتند از:
1-دوران ما بعد توبه،نسبت به ما قبل آن از لحاظ طاعات و عبادات رفتار بمراتب بهتر و خوبتر باشد.
2-توبه کننده پیوسته در خوف و امیدواری است و لحظه ای از عقاب پروردگار ایمن نباشد.
3-گناه را از قبلش باز دارد و پشیمانی قلبش را پاره پاره کند.
4-اینکه در قلب شخص توبه کننده افتادگی و فروتنی در مقابل خداوند به وجود بیاید.

موانع توبه:

.1- نخستین مانع، سبک شمردن گناه و آن را به عنوان یک امر بی ارزش به حساب آوردن است که هیچگاه انسان را به دغدغه و خوف نمی اندازد.
2- یکی دیگر از موانع توبه علت آن طول امل است به این معنی که انسان چنان می پندارد که پیوسته در این دنیا باقی می ماند و همیشه مرگ را از خود دور می پندارد.
صالحان چنین سروده اند که
تَزَوَّد مِنَ التَقوی فَاِنَّکَ لا تَدرِي
اِذا جَنَّ لیلٌ:هَل تََعِیشُ اِلََی الفَجرِ
فَکَم مِن سَلیمٍ ماتَ مِن غَیرِ عِلَّةٍ
وَکَم سَقِیمٍ عاشَ حیناً مَن الدَّهرِ!
وَکَم مِن فتی یُمسِی وَیُصبحُ لاهِیًا
وَقَد نُسِجَت أَکفا نُهُ وَهُوَ لا یَدرِی
از تقوا و طاعت توشه ای به دست آر که تو نمی دانی وقتی شب آید تا سحر می مانی؟
چه اشخاص سالمی بدون علت مردند و چه بیمارانی مدت زمانی ماندند!
و چه جوانانی که بامداد و شبانگاه در خواب غفلت به سر می برند و نمی داند که کفن های آنها بافته شده است!
3- امید بستن به عفو خداوند؛.خداوند در ارتباط با یهود میفرماید:)‏ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هَذَا الأدْنَى وَيَقُولُونَ سَيُغْفَرُلَنَا(  (اعراف 169)
و در جایی دیگر خداوند این نکته را به انسانی متذکر می شود که هرچند او بخشنده و مهربان است اما دارای عذاب دردناک هم می باشد و لذا باید به دو جنبه توجه کرد. )‏ نَبِّئْ عِبَادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ‏ وَ أَنَّ عَذَابِي هُوَ الْعَذَابُ الأَلِيمَ(بندگان مرا آگاه كن كه من داراي گذشت زياد و مهر فراوان هستم*و اين كه عذاب من عذاب بسيار دردناكي است(حجر:49-50)
4- نومیدی از مغفرت خداوند به دلیل فراوانی گناهان؛شخصی که در لجنزار گناهان صغیره و کبیره غوطه ور شد با خود می گوید که آیا زندگی با این همه معاصی و گناهان دیگر روزنه ای از نور برایم هست و این اندیشه را به خود تلقین می کند که او قطعا هلاک خواهد شد در حالی که خداوند خطاب به چنین بندگانی می فرماید )‏ قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ (‏ بگو : اي بندگانم ! اي آنان كه در معاصي زياده‌روي هم كرده‌ايد ! از لطف و مرحمت خدا مأيوس و نااميد نگرديد . قطعاً خداوند همه گناهان را مي‌آمرزد . چرا كه او بسيار آمرزگار و بس مهربان است (زمر:53)
5- جهل و نادانی نسبت به حقیقت گناه؛به این معنی که شخص مکلف مرتکب گناهی از گناهان خدا شده باشد ولی احساس نکند و نداند که او در جریان معصیت پروردگار است .

ارکان توبه:

1.       در ارتباط با حال: دست کشیدن از گناه و انحراف
2.       در ارتباط با گذشته: پشیمان شدن از گناه و انحرافی که داشته است
3.       در ارتباط با آینده: تصمیم قطعی بر عدم برگشت به وضعیتی که در گذشته داشته است

جوانب عملی در توبه:

الف)دست کشیدن فوری از گناه
ب)استغفار
ج)تغییر و ترک دوستان ناباب
د) به دنبال کار بد،کار نیک انجام دادن
__________________________________________________________
با تشكر از سايت تابش

نورې دا ډول ليکنې:

1. آموزش تقوا در آموزشگاه رمضان
2. رمضان ماه احساس و تعاون
3. رمضان درسی برای دعوتگران
4. رمضان و تجديد ميثاق با خانواده
5. هلال رمضان بين حقيقت و خيال